MODELOVANJE PROCESA EKSTRUDIRANJA U CILJU ODREĐIVANJA STEPENA EKSPANZIJE FLIPS PROIZVODA OD SPELTINOG INTEGRALNOG BRAŠNA - Kojić, Jovana; Krulj, Jelena; Šimurina, Olivera; Cvetković, Biljana; Pezo, Lato; Đermanović , Branislava; Ilić, Neboјša (Journal on Processing and Energy in Agriculture, 2021)
U današnje vreme, povećana proizvodnja i upotreba speltinog integralnog brašna u ishrani ljudi povećava potrebu za definisanjem i karakterizacijom snek proizvoda od ove sirovine. Male promene u ulaznim procesnim parametrima tokom procesa ekstrudiranja utiču ne samo na izlazne procesne parametre nego i na kvalitet proizvoda ekstrudiranja. Stoga, je ispitan uticaj parametara ekstrudiranja, uključujući protok materija (15–25 kg/h), brzine obrtanja pužnice (250–750 o/min) i vlage materijala (15–25%) na stepen ekspanzije snek proizvoda od speltinog integralnog brašna. Speltino integralno brašno ekstrudirano je primenom dvopužnog ekstrudera Bühler BTSK 30/28D (Bühler, Uzwil, Švajcarska). Korišćen je centralni kompozitni rotacioni plan kako bi se selektovao najmanji mogući broj eksperimenata i da bi se razvio model koji predviđa izlazne promenljive ekstrudiranja. Neuronska mreža (ANN) se koristila za predviđanje izlaza i primenjena je na Yoonov model uticaja procesnih parametara kako bi se izračunao relativan uticaj nezavisnih promenjivih na zavisnu promenjivu (stepen ekspanzije). Povećanje vlage ulaznog materijala vodi do velikog smanjenja ekspanzije ekstrudata. Povećanje brzine obrtanja pužnice tokom ekstrudiranja dovodi do manjeg viskoziteta testa i veće elastičnosti, što doprinosi većoj ekspanziji ekstrudata. Najveći stepen ekspanzije (1,93) zabeležen je pri najvećim brzinama obrtanja pužnice (750 o/min) i vlažnosti polaznog materijala od 20% i protoka materijala od 20 kg/h. Yoonov model je pokazao da na stepen ekspanzije najveći uticaj ima brzina obrtanja pužnice (približno 60%) dok je uticaj vlažnosti materijala negativan, a protok materijala nema značajan uticaj.
Keywords: ekstrudiranje, snek, uticaji, Yoonov model, stepen ekspanzije