Farmakogenomski profil odgovora na terapiju za COVID-19 u populaciji Srbije i poređenje sa populacijama širom sveta: Farmakogenomika potencijalnih lekova za COVID-19 u Srbiji - Stanković, Biljana; Kotur, Nikola; Gašić, Vladimir; Klaassen, Kristel; Ristivojević, Bojan; Stojiljković, Maja; Pavlović, Sonja; Zukić, Branka (Journal of Medical Biochemistry, 2020)
Uvod: Kako ne postoje odobreni terapeutici za lečenje pacijenata COVID-19, mogućnost upotrebe postojećih lekova je postala važna. U nedostatku vremena za testiranje farmakogenomskih markera kod pojedinaca, populaciona farmakogenomika bi mogla biti od koristi u predviđanju povećanog rizika za pojavu neželjenih reakcija i neuspeha lečenja kod pacijenata sa COVID-19. Cilj naše studije bio je identifikovanje farmakogena i farmakogenomskih markera povezanih sa lekovima koji se preporučuju za lečenje COVID-19, hlorokin/hidroksihlorokin, azitromicin, lopinavir i ritonavir, u populaciji Srbije i drugim svetskim populacijama.Metode: Podaci o genotipu 143 osobe srpskog porekla dobijeni su iz baze podataka prethodno formirane analizama genoma korišćenjem TruSight One Gene Panel (Illumina). Podaci o genotipu pojedinaca iz različitih svetskih populacija dobijeni su iz Projekta 1000 genoma. Fišerov egzaktni test korišćen je za poređenje učestalosti alela.Rezultati: Identifikovali smo 11 potencijalnih farmakogenomskih markera u 7 farmakogena značajnih za lečenje COVID-19. Na osnovu visoke alterativne učestalosti alela u populaciji Srbije i funkcionalnog efekta varijanti, ABCB1 rs1045642 i rs2032582 mogu biti značajne za smanjeni klirens lekova azitromicina, lopinavira i ritonavira, a varijanta UGT1A7 rs17868323 za hiperbilirubinemiju kod bolesnika sa COVID-19 koji se leče ritonavirom. SLCO1B1 rs4149056 je potencijalni marker odgovora na lopinavir, posebno u populaciji Italije. Naši rezultati potvrdili su da se farmakogenomski profil afričke populacije razlikuje od ostatka sveta.Zaključci: Uzimajući u obzir farmakogenomski profil specifičan za populaciju, preventivno testiranje farmakogena značajnih za lekove koji se koriste u lečenju COVID-19 moglo bi doprineti boljem razumevanju interindividualnih razlika u odgovorima na terapiju i poboljšanju ishoda lečenja pacijenata sa COVID-19.
Keywords: azitromicin, COVID-19, farmakogenomski markeri, hlorokin/hidroksihlorokin, lopinavir, populaciona farmakogenomika, ritonavir