Determination of systemic inflamatory biomarkers in multiple sclerosis - Sladojević, Maša; Nikolić, Stanislava; Živanović, Željko; Simić, Svetlana; Sakalaš, Lorand; Spasić, Igor; Ilinčić, Branislava; Čabarkapa, Velibor (Journal of Medical Biochemistry, 2023)
Uvod: Multipla skleroza je jedna od najčešćih demijelinizujućih bolesti centralnog nervnog sistema. Cilj rada je bio ispitati vrednosti različitih laboratorijskih inflamatornih biomarkera u serumu i cerebrospinalnoj tečnosti kod pacijenata sa MS. Metode: U istraživanju je učestvovalo ukupno 120 ispitanika, od kojih je 60 sa dijagnozom MS, 30 sa konačnom dijagnozom neinflamatornih bolesti CNS-a i 30 zdravih ispitanika koji su činili kontrolnu grupu. U pogledu progresije radioloških nalaza nakon 2 godine od inicijalne dijagnoze, MS grupa je podeljena u podgrupe: sa stacionarnim radiološkim nalazom (n=30) i sa radiološki dokazanom progresijom bolesti (n=30). Kod svih pacijenata smo analizirali vrednosti laboratorijskih inflamatornih biomarkera: CRP, NLR, GDF15 i NF. Vrednosti NFs i GDF15 su analizirane inicijalno, dok su vrednosti CRP i NLR analizirane inicijalno i nakon dve godine. Rezultati: Rezultati studije ukazuju na statistički niže vrednosti GDF15 i vrednosti CRP inicijalno merenog u grupi sa MS u odnosu na grupu sa neinflamatornim oboljenjima CNS (p=0,000). Sa druge strane, utvrdili smo signifikantno više vrednosti CRP i NLR, inicijalno i nakon dvogodišnjeg perioda, u MS podgrupi sa progresijom MRI nalaza (p=0,000 i p=0,050, respektivno). Takođe smo utvrdili pozitivnu korelaciju CRP i neurofilamenata (r=0,243, p=0,04), kao i pozitivnu korelaciju CRP i GDF15 kod pacijenata sa MS (r=0,769, p=0,000). Zaključak: Kod pacijenata sa dijagnozom MS kod kojih je došlo do progresije bolesti na osnovu nalaza MRI uočava se značajno povećanje laboratorijskih markera sistemske inflamacije, CRP i NLR. Ključne reči: Multipla skleroza; Odnos neutrofila i limfocita; C reaktivni protein, neurofilamenti, faktor diferencijacije rasta 15