SADRŽAJ ARSENA I FENOLNIH JEDINJENJA U PERŠUNU (PETROSELINUM CRISPUM (MILL.) FUSS) I CELERU (APIUM GRAVEOLENS L.) GAJENIH NA PODRUČJU VOJVODINE, SRBIJA - Pajević, Slobodanka; Mimica-Dukić, Neda; Nemeš, Ivana; Župunski, Milan; Simin, Nataša; Watson, Malcolm; Arsenov, Danijela (Food and Feed Research, 2021)
Veliki broj biljaka iz familije Apiaceae, među kojima su peršun i celer, se koristi u svakodnevnoj ishrani kao povrće bogato vitaminima, mineralima, biološki aktivnim jedinjenima i antioksidativnim svojstvima. Međutim, povrtarske vrste mogu sadržati povećenane koncentracije polutanata, poput teških metala, što može uticati na smanjeni kvalitet povrća i negativno uticati na zdravlje ljudi. U cilju utvrđivanja kvaliteta peršuna i celera gajenih na teritoriji Vojvodine (Srbija) uzorci navedenih vrsta su prikupljeni sa različitih lokaliteta i određen je sadržaj arsena (As), kao i sadržaj biološki aktivnih jedinjenja i antioksidativnog kapaciteta. Rezultati su pokazali da se koncentracija arsena kretala u rasponu: koren peršuna (0,16 μg/g d.m.) < koren celera (0,19 μg/g d.m.) < list peršuna (0,35 μg/g d.m.) < list celera (0,45 μg/g d.m.). Sadržaj ukupnih fenola se nije signifikantno razlikovao između vrsta, ali je značajno varirao u zavisnosti od mesta gajenja i kretao su u opsegu: 5,03-9,18 mg eqGA/g u peršunu i 5,04-8,50 mg eqGA/g u celeru. Takođe, dobijeni rezultati su ukazali na blagu do umerenu antioksidativnu aktivnost obe vrste, dok su značajne razlike utvrđene između lokaliteta gajenja. Kada su u pitanju ukupni fenoli, niži sadržaj je zabeležen u korenu celeru. Među fenolnim kiselinama dominirale su ferulna, hlorogena i cimetna kiselina. Apigenin i njegovi glukozidi su dominirali među flavonoidima. Na osnovu analize glavnih komponenti (PCA analiza) može se zaključiti da je sadržaj As varirao u zavisnosti od geografskog porekla uzoraka. Takođe, značajan doprinos u razdvajanju grupa u PCA analizi pokazuje fenolni profil, kao i kumarini koji su doprineli radvajanju uzoraka na osnovu lokaliteta gajenja.