Engrami
type: channel
description: ENGRAMI su časopis za kliničku psihijatriju, psihologiju i granične discipline. Osnovan je 1979. godine. ENGRAMI se izdaju kroz dve sveske godišnje. Časopis objavljuje: saopštenja urednika, originalne radove, meta-analize, preglede iz literature, preliminarna ili kratka saopštenja, radove za praksu, stručne vesti, radove iz istorije psihijatrije, psihologije i graničnih disciplina, eseje vezane za stručno mišljenje, članke koji prikazuju lična gledišta, akutelne teme, komentare po pozivu, prikaze knjiga i dopise za rubrike Sećanje, In memoriam i Promemoria, kao i komentare i pisma Uredništvu u vezi s objavljenim radovima
publisher: Univerzitetski klinički centar Srbije , Klinika za psihijatriju, Beograd i Udruženje psihijatara Srbije, Beograd
language: sr-Latn
publication name: Engrami
issn: 0351-2665
items: Razlozi zašto risperidon i paliperidon ne treba posmatrati kao isti lek
items: Sinergija selektivnih inhibitora preuzimanja serotonina i antagonista α2-adrenergičkih receptora u terapiji depresije
items: Kada saosećajnost postane pretnja: razlozi otpora klijenata prema terapeutskoj podršci
items: Poremećaji spavanja tokom trudnoće i potspartuma
items: Iritabilnost kod dece i adolescenata: Savremeni pogledi i kliničke implikacije
items: SEĆANJE NA PROFESORA Dr JOVANA MARIĆA
items: Teorija uma u shizofreniji iz ugla fenomenološke filozofske tradicije
items: Pro memoria: Timoti Krou – odlazak utemeljivača evolucione psihijatrije
items: HOROR ŽANR U KNJIŽEVNOSTI KAO SREDSTVO ZA ISTRAŽIVANJE KOLEKTIVNOG NESVESNOG
items: Identitetni kapital kod mladih u Srbiji: pilot studija
items: Razlike u simptomima depresije u odnosu na tok šećerne bolesti sa komplikacijom dijabetesnog stopala
items: Terapijski odnos - analitička perspektiva
items: Vladeta Jerotić – porodični i profesionalni uzor
items: Virtuelna realnost i procena neurokognitivnih funkcija
items: Psihijatrija i inovativne tehnologije
items: Sindrom patološkog socijalnog povlačenja i paradoks novih tehnologija
items: Prikaz knjige: Vedrina psihijatrije i njeni otmičari
items: Efekti psihodelika na plastičnost mozga – pregled aktuelnih istraživanja i mogućnost terapijske primjene u psihijatriji
items: Dugodelujući antipsihotici druge generacije: izazovi i prednosti tretmana dostupnih preparata
items: Fenomenološka psihijatrija i književnost: čuvari „životnog sveta“
items: IN MEMORIAM Prim. dr sci. med. Živorad Kastratović
items: https://asistent.ceon.rs/index.php/engrami/sr_Latn/article/view/38803
items: Antidepresivi i COVID-19: prikaz slučaja i pregled literature
items: Leukopenija kao jedini simptom Kovid-19 kod pacijenata obolelih od shizofrenije na terapiji klozapinom
items: Karl Jaspers: portret filozofa–psihijatra
items: AFEKTIVNI TEMPERAMENT – ZNAČAJ U MENTALNOM ZDRAVLJU I POREMEĆAJIMA RASPOLOŽENJA
items: Enaktivizam kao okvir za psihijatrijske poremećaje
items: Zastupljenost depresije kod zaposlenih u Hitnoj medicinskoj pomoći Beograd
items: Preliminarna psihometrijska provera Srpske skale pune svesnosti i pažnje (MAAS) i potencijalna uloga pune svesnosti i pažnje u regulaciji ponašanja kod studenata
items: ZAVOD ZA FORENZIČKU PSIHIJATRIJU SOKOLAC

Razlozi zašto risperidon i paliperidon ne treba posmatrati kao isti lek
type: item
description: Risperidon i paliperidon se u kliničkoj praksi često posmatraju kao blisko srodni, gotovo zamenljivi antipsihotici, pre svega zato što je paliperidon, odnosno 9-hidroksi-risperidon, glavni aktivni metabolit risperidona. Ova percepcija istovetnosti je dovela do široke upotrebe koncepta „aktivne frakcije“, koji podrazumeva zbir koncentracija risperidona i 9-hidroksi-risperidona u krvi. Iako je ovaj koncept koristan za terapijsko praćenje koncentracije leka, on ne znači farmakološku identičnost ova dva molekula. Dostupni podaci ukazuju da se risperidon i paliperidon razlikuju u receptorskom profilu, afinitetu za dopaminski D2 receptor, odnosu serotonergičke i dopaminergičke aktivnosti, prolasku kroz krvno-moždanu barijeru i zavisnosti od CYP2D6 metabolizma. Dodatno, dugodelujuće injekcione formulacije risperidona i paliperidona imaju različitu farmakokinetičku logiku, što dodatno komplikuje jednostavno prevođenje doza. U ovom radu se razmatraju farmakološki i farmakokinetički razlozi zbog kojih risperidon i paliperidon ne treba posmatrati kao iste lekove, već kao veoma bliske, ali u mnogim situacijama drugačije terapijske opcije. Poseban naglasak stavljen je na značaj individualizacije terapije na osnovu koncentracije leka u krvi, odnosa risperidona i 9-hidroksi-risperidona, CYP2D6 genetskog statusa, neželjenih efekata i izbora oralne ili dugodelujuće formulacije.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marin Jukić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Engrami
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
doi: 10.5937/engrami48-67253

Sinergija selektivnih inhibitora preuzimanja serotonina i antagonista α2-adrenergičkih receptora u terapiji depresije
type: item
description: Selektivni inhibitori preuzimanja serotonina (SSRI) predstavljaju najčešće primenjivanu farmakoterapijsku strategiju u lečenju velikog depresivnog poremećaja. Ipak, značajan broj pacijenata ne postiže remisiju, razvija parcijalni odgovor ili ostaje sa rezidualnim simptomima od kojih su najčešći nesanica, anksioznost, gubitak apetita, seksualna disfunkcija i gastrointestinalne tegobe. Kombinovanje SSRI antidepresiva sa antagonistima α2-adrenergičkih receptora, među kojima je mirtazapin najvažniji klinički predstavnik, predstavlja farmakološki racionalan pristup jer istovremeno pojačava serotonergičku transmisiju kroz komplementarne mehanizme i dodaje noradrenergičku komponentu antidepresivnog dejstva. Dok SSRI povećavaju sinaptičku dostupnost serotonina inhibicijom serotonin transportera, mirtazapin povećava oslobađanje noradrenalina i serotonina blokadom presinaptičkih α2-autoreceptora i α2-heteroreceptora. Dodatno, antagonizam 5-HT2 i 5-HT3 receptora funkcionalno usmerava serotonergičku transmisiju ka 5-HT1A-posredovanim efektima i može doprineti boljoj podnošljivosti u odnosu na čistu serotonergičku potencijaciju. Klinički značaj ove kombinacije najviše dolazi do izražaja kod pacijenata sa parcijalnim odgovorom na SSRI, depresijom praćenom nesanicom, anksioznošću, gubitkom apetita ili neželjenim efektima SSRI terapije. Međutim, dok randomizovane studije i meta-analize uglavnom ukazuju na veću efikasnost kombinacija koje uključuju antagoniste α2-receptora, pojedine pragmatične studije, poput MIR trial-a, nisu pokazale klinički značajan benefit dodavanja mirtazapina postojećoj SSRI terapiji kod svih pacijenata sa SSRI rezistentnom depresijom. Zbog toga, kombinaciju SSRI i mirtazapina treba posmatrati kao personalizovanu, simptomatski i farmakološki utemeljenu strategiju, a ne kao univerzalno superioran terapijski pristup.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marin Jukić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Engrami
date: 2026-06-22
publication date: 2026-06-22
doi: 10.5937/engrami48-67252

Kada saosećajnost postane pretnja: razlozi otpora klijenata prema terapeutskoj podršci
type: item
description: Saosećanje predstavlja jedan od najznačajnijih činilaca terapijskog odnosa. Možemo ga definisati kao bazičnu brižnosti, sa dubokom svesnošću o sopstvenoj i tuđoj patnji, koja je praćena željom i naporima da se ona ublaži. Cilj rada je razmatranje doprinosećih faktora faktora i efikasnih strategija za upravljanje strahovima, psihološkim blokadama, i otporima koji sprečavaju klijente da prime brigu i saosećanje od strane terapeuta, pristupajući dominantno iz ugla Terapije fokusirane na saosećanje. Rad se fokusira na klijente koji su traumatizovani tokom detinjstva, i koji često zbog toga pokazuju teškoće da prime ili prihvate podršku terapeuta zbog dubokog uticaja traume na poverenje, vezivanje i bazična uverenja o drugima. U radu ćemo se najpre baviti razmatranjem koncepta saosećanja, nakon čega ćemo preći na diskusiju različitih prepreka razvoju saosećanja, uključujući ulogu uverenja klijenta da ne zaslužuje da dobije brigu i toplinu, sumnje u terapeutove namere, strahove od sopstvene emocionalne ranjivosti, itd. Predstavićemo takođe strategije prevazilaženja strahova, blokova i otpora saosećanju koje uključuju: razvoj saosećajnog odnosa u terapijskom okruženju, psihoedukaciju o funkciji saosećanja, rad na uverenjima koja blokiraju saosećanje, rad na postizanju fiziološke smirenosti i ukotvljenosti u sadašnjost, saosećajnu imaginaciju i rad sa stidom i ranim razvojnim traumama. Razumevanje i validacija otpora nisu prepreka već ključan deo terapijskog procesa koji omogućava klijentu da postepeno razvije sposobnost i voljnost da prihvati toplinu i brigu od strane drugih. Rad na otporu unutar terapijskog procesa otvara prostor za razvoj kapaciteta da klijent pruži saosećanje samom sebi i drugim osobama, čime se postiže unapređenje emocionalne regulacije.
subject: SAOPŠTENJA NA NAUČNIM SKUPOVIMA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Matija Gvozden
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2026-06-25
publication date: 2026-06-25
doi: 10.5937/engrami47-62372

Poremećaji spavanja tokom trudnoće i potspartuma
type: item
description: Poremećaji spavanja su izuzetno česti tokom trudnoće i postpartalnog perioda i nastaju kao posledica složenih hormonskih, anatomskih, neurobioloških i psihosocijalnih promena. U perinatalnom periodu se od primarnih poremećaja spavanja najčešće javljaju nesanica, opstruktivna apneja u spavanju, sindrom nemirnih nogu, i parasomnije, pri čemu su ovi poremećaji povezani sa značajnim nepovoljnim maternalnim i fetalnim ishodima. Odnos između sna i perinatalnih psihijatrijskih poremećaja često je bidirekcionalan: poremećaji spavanja mogu biti rani simptom, faktor rizika i patofiziološki pokretač depresije, anksioznih poremećaja, bipolarnog poremećaja i postpartalne psihoze. Rad sagledava klinički značajne primarne poremećaje spavanja, principe njihovog lečenja i lečenja poremećaja spavanja koji se javljaju u okviru drugih psihijatrijskih poremećaja tokom perinatalnog perioda.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milos Markovic
creator: Marjana Gojković
creator: Demir Mušić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2026-06-22
publication date: 2026-06-22
doi: 10.5937/engrami47-63706

Iritabilnost kod dece i adolescenata: Savremeni pogledi i kliničke implikacije
type: item
description: Iako se patološka razdražljivost dugo proučava, intenzivna istraživanja poslednjih dvadesetak godina donela su značajne nalaze o njenoj etiologiji i potencijalnim terapijama. Ovaj pregled prikazuje savremena shvatanja, dijagnostičke aspekte, neuropsihobiološke karakteristike i lečenje razdražljivosti kod dece i adolescenata. Razdražljivost se danas shvata kao povećana sklonost ka ljutnji koja se stabilno ispoljava tokom vremena. Iako sama po sebi nije poremećaj, razdražljivost je kardinalni simptom poremećaja protivljenja i prkosa sa hroničnom razdražljivošću-ljutnjom. Prisutna je i kao pridruženi simptom kod različitih internalizujućih i eksternalizujućih poremećaja, a posebno se povezuje sa depresijom, anksioznim poremećajima, autizmom i poremećajem sa deficitom pažnje i hiperaktivnošću. Pretpostavlja se da nastaje usled smanjene tolerancije na frustraciju i sniženog praga za percepciju spoljnih stimulansa kao pretećih, kao i da je nasledna odlika značajno zavisna od sredinskih uticaja. Lečenje se bazira na farmakološkim, nefarmakološkim i kombinovanim tretmanima, pri čemu su antipsihoticima druge generacije dokazano najefikasniji. Šire shvatanje razdražljivosti kao složenog transdijagnostičkog, psihopatološkog fenotipa raspoloženja, kognicije i ponašanja, a zajedničkog imenitelja različitih poremećaja, ima važne kliničke implikacije, naročito za rano prepoznavanje, pravilno dijagnostikovanje i efikasno lečenje.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dejan Stevanović
creator: Teodor Stevanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2024-11-10
publication date: 2024-11-10
doi: 10.5937/engrami46-52625

SEĆANJE NA PROFESORA Dr JOVANA MARIĆA
type: item
subject: IN MEMORIAM
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Miroslava Jašović-Gašić
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2025-12-28
publication date: 2025-12-28

Teorija uma u shizofreniji iz ugla fenomenološke filozofske tradicije
type: item
description: Ljudska svest „usidrena“ je u telo (utelovljena). Istovremeno, ljudi su društvena bića. Jezikom fenomenološke filozofske tradicije, „uronjeni“ smo u odnose sa drugima. U skladu sa tim, naše razumevanje osećanja drugih ljudi, nije samo posledica unutarnjih kognitivnih procesa. Doživljvamo osećanja drugih putem zajedničkog, telesno posredovanog doživljaja sveta. Rekonceptualizacija empatije kao telesnog fenomena i prepoznavanje uloge interafektivnosti u posredovanju socijalnih interakcija pruža novi pravac za razumevanje empatije kod osoba sa shizofrenijom. Ovakav pristup omogućava bogatije i složenije tumačenje koje integriše i kognitivne i telesne dimenzije ljudskog iskustva, otvarajući mogućnosti za efikasnije intervencije i unapređenje društvenog funkcionisanja osoba sa shizofrenijom.
subject: PISMO UREDNIKU
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Stefan Jerotić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
doi: 10.5937/engrami47-57553

Pro memoria: Timoti Krou – odlazak utemeljivača evolucione psihijatrije
type: item
description: nema
subject: PRO MEMORIA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milica Nešić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-11-29
publication date: 2025-11-29
doi: 10.5937/engrami47-57414

HOROR ŽANR U KNJIŽEVNOSTI KAO SREDSTVO ZA ISTRAŽIVANJE KOLEKTIVNOG NESVESNOG
type: item
description: Horor kao žanr teži da izazove specifične emocije (poput straha) kod svoje publike putem literarne forme, povezujući se sa dubljim slojevima kolektivnog nesvesnog. Cilj ovog rada je analiza i tumačenje horor žanra kroz prizmu teorije kolektivnog nesvesnog Karla Gustava Junga. Horor, kao žanr u književnosti i filmu, može se posmatrati u kontekstu književnih, psihijatrijskih, psiholoških i filozofskih disciplina. Detaljnom analizom klasičnih dela ovog žanra, poput "Drakule" i "Frankenštajna", kao i drugih horor priča, rad istražuje načine na koji elementi straha, jeze i iracionalnog, deluju kao projekcije arhetipskih simbola i motiva, koji su sastavni deo kolektivnog nesvesnog. Rad se osvrće i na pitanje uticaja kulture i društvenih normi na formiranje i interpretaciju ovih arhetipskih elemenata. Rad, takođe, razmatra pojam i mehanizam katarze, kao i način na koji horor žanr koristi jezik i stil kao sredstva za stvaranje atmosfere i dubljeg emocionalnog uticaja na čitaoca. U zaključku se sumiraju činjenice da horor žanr ne služi isključivo za zabavu i izazivanje straha, već i kao sredstvo za dublje razumevanje kompleksnosti ljudske psihologije i kolektivnog nesvesnog. Kroz analizu i interpretaciju, rad ukazuje na potencijal horor žanra kao alata za istraživanje i razumevanje ljudske prirode i strahova, želja i konflikata, koji prevazilaze individualne razlike i kulturološke kontekste.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milan Popovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2025-04-01
publication date: 2025-04-01
doi: 10.5937/engrami46-48579

Identitetni kapital kod mladih u Srbiji: pilot studija
type: item
description: U našoj studiji koja se sastoji od 522 ispitane mlade odrasle osobe pokušali smo da utvrdimo nivo integracije u društvo odraslih ljudi i varijable koje doprinose ovom procesu, kao što su opisane u modelu identitetnog kapitala zasnovanog na Eriksonoj teoriji celoživotnog razvoja. Našli smo veoma značajan procenat varijanse integracije u odraslo društvo biva objašnjen određenim ličnim karakteristikama poput samopoštovanja i lokusa kontrole, kao i varijablama vezanim za identitet poput formiranja obaveza, identifikacija sa obavezivanjem eksploracijom u širinu i dubinu. Varijable koje utiču na negativan ishod formiranja identiteta poput ruminativne eksploracije nemaju značajan uticaj na model. Posmatrajući ranije studije možemo reći da starost mladih raste, tako raste i uticaj varijabli vezanih za identitet na model.
subject: ORIGINALNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nikola Rokvić
creator: Radivoje Jovović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2025-05-11
publication date: 2025-05-11
doi: 10.5937/engrami46-49609

Razlike u simptomima depresije u odnosu na tok šećerne bolesti sa komplikacijom dijabetesnog stopala
type: item
description: Uvod: Šećerna bolest predstavlja značajan globalni izazov za zdravlje, sa sve većom prevalencijom širom sveta. Nedovoljno razjašnjen odnos između telesnih tegoba i mentalnog zdravlja, koji se očituje kroz pridružene simptome depresije kod osoba s dijabetesom, privukao je značajnu pažnju u poslednjih nekoliko godina. Cilj rada: Ispitati vezu između prisustva simptoma depresije i komplikacija dijabetesnog stopala kod osoba sa dijabetesom. Metod: Studija je koristila retrospektivno-prospektivni dizajn i sprovedena je u periodu od 15.10.2023. do 15.02.2024. godine. Ukupno je uključeno 87 ispitanika sa dijabetsom, koji su kategorisani u tri grupe na osnovu prisustva komplikacija dijabetesnog stopala – dijabetesnog ulkusa. Prvu grupu činili su pacijenti sa dijabetesnim stopalom i ulkusom koji su lečeni amputacijom (DS/A) (n = 29 ), drugu grupu pacijenti sa dijabetesnim stopalom i ulkusom koji su lečeni konzervativno (DS/K) (n = 30), a treću grupu su činili pacijenti sa dijabetesom koji nisu imali dijabetesno stopalo (DS-kont) (n = 28). Pregledom medicinske dokumentacije, prikupljeni su sledeći podaci: starost, pol, broj komorbidnih oboljenja, dužina trajanja bolesti u godinama. Svi pacijenti su popunili upitnik PHQ-9 za procenu simptoma depresije. Rezultati: Pacijenti iz grupe DS/Amp su imali značajno više rezultate PHQ-9 u poređenju sa pacijentima iz grupa DS/K i DM-kont. Analiza linearne regresije identifikovala je pripadnost grupi kao značajan prediktor povećanih rezultata PHQ-9. Zaključak: Osobe sa amputiranim dijabesnim stopalom pokazuju više nivoe simptoma depresije. Dalja prospektivna istraživanja su neophodna kako bi se razjasnila uzročno posledična veza između prisustva simptoma depresije i komplikacija dijabetesnog stopala. Ključne reči: dijabetesno stopalo, simptomi depresije, amputacije, komorbiditet.
subject: ORIGINALNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Danilo Mladenović
creator: Ana Milanović
creator: Milan Latas
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2025-05-28
publication date: 2025-05-28
doi: 10.5937/engrami46-52363

Terapijski odnos - analitička perspektiva
type: item
description: Najznačajniji faktor terapijske promene je terapijski odnos. U ovom radu razmotrićemo specifičnosti terapijskog odnosa iz perspektive analitičke odnosno jungovske psihoterapije. Najpre ćemo ukratko objasniti karakteristike terapijskog odnosa u klasičnoj, arhetipskoj i razvojnoj školi jungovske psihoterapije. Povezaćemo psihoterapijski proces sa pojmom individuacije i u tom kontekstu objasnićemo analitički pristup krizi i simptomu kao zastoju u procesu individuacije. Biće predstavljena različita stanovišta o transferu, od razvoja Jungovih originalnih ideja do najnovijih stanovišta o prirodi i korišćenju transfera i kontratransfera u terapijskom radu. Posebno ćemo razmotriti koncept „ranjenog iscelitelja“. Ovu konstelaciju mogli bismo da razumemo kao arhetipsku osnovu za uspostavljanje analitičkog odnosa. Gugenbel-Kreg je predstavu „ranjenog iscelitelja“ proširio na polje svih pomažućih profesija. Ovaj arhetip ima dva pola; prvi se manifestuje kroz zdravlje, moć, sposobnost, dok se drugi pol ovog arhetipa manifestuje kroz nemoć, bolest, pasivnost, nesposobnost, zavisnost. Često se dešava da se za ulogu lekara i psihoterapeuta vezuje samo jedan pol ove predstave. Drugi pol arhetipa – nemoć i bolest – vezuju se za ulogu pacijenta, dok, zapravo, i terapeut, kao i kljent, nosi u sebi potencijale oba suprotstavljena pola (zdravlja i bolesti). Ranjeni iscelitelj razume i leči upravo svojom ranom, koja nikada do kraja ne zarasta i predstavlja zajedničko iskustveno polje i za terapeuta i za klijenta. Proces oporavka možemo razumeti i kao proces aktiviranja „unutrašnjeg iscelitelja“ kod naših pacijenta. Nakon završetka terapijskog procesa, oni se oslanjaju na svoj unutrašnji potencijal za ozdravljenje i oporavak koji nije samo proizvod introjektivanja terapeuta i terapijskog odnosa, već ima i svoju arhetipsku osnovu.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Jelena Sladojević Matic
creator: Saveta Draganić Gajić
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2025-05-14
publication date: 2025-05-14
doi: 10.5937/engrami46-55205

Vladeta Jerotić – porodični i profesionalni uzor
type: item
description: Pro memoria – povodom stogodišnjice rođenja Vladete Jerotića
subject: PRO MEMORIA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Stefan Jerotić
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2024-11-30
publication date: 2024-11-30
doi: 10.5937/engrami46-55076

Virtuelna realnost i procena neurokognitivnih funkcija
type: item
description: Ekspanzija tehnologije u poslednjih dvadeset godina dovela je do digitalizacije psiholoških mernih instrumenata i produkcije novih tehnika procene od kojih se virtuelna realnost (VR) posebno ističe na planu kliničke korisnosti. VR podrazumeva privremenu suspenziju kontakta sa realnošću i postavljanja osobe u simuliranu, eksperimentalno kontrolisanu situaciju koja podseća na realno okruženje. Uronjenost u digitalnu realnost može biti potpuna ili delimična, to je je dimenzija koja zavisi od tehnoloških karakteristika virtuelnog sistema i utiče na psihološke procese i doživljaj ispitanika prilikom procesa merenja. Umesto klasičnih papir-olovka testova virtuelno okruženje predstavlja sasvim novi medij i eksperimentalnu situaciju kakvu do sada nismo imali, što generiše obilje ideja u psihologiji. U istraživanjima se najčešće ispituje ekološka validnost ili konvergentna validnost između psiholoških testova i situacija kreiranih u VR, najviše na grupama osoba sa demencijom i shizofrenijom. Predmet merenja su obično egzekutivne funkcije, a posebno interesovanje izaziva mogućnost da merenje u VR omogući ranu detekciju kognitivnih smetnji kod zdravih osoba. U radu se diskutuje o prednostima VR u odnosu na klasične neuropsihološke testove, a i o slabostima, posebno o fenomenu „bolest virtuelne realnosti“, koja ograničava trajanje testiranja i umanjuje validnost merenja. Već je sasvim izvesno da će doći do uključivanja VR tehnike u psihološku bateriju testova kako bi se povećala senzitivnost i ekološka validnost neuropsihološke procene, ali i dobile preporuke kako se VR dalje može koristiti u rehabilitaciji i terapiji kognitivnih funkcija. Ključne reči: virtuelna realnost, neurokognitivne funkcije, neuropsihološka procena
subject: SAOPŠTENJA NA NAUČNIM SKUPOVIMA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dragana Đurić Jočić
creator: Viktor Pavlović
creator: Đurđevka Kolundžija
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2024-11-10
publication date: 2024-11-10
doi: 10.5937/engrami46-53122

Psihijatrija i inovativne tehnologije
type: item
description: U ovom radu prikazana su dostignuća u primeni inovativnih tehnologija u oblasti psihijatrije. Tehnologije poput veštačke inteligencije (AI), mašinskog učenja, telepsihijatrije i digitalnih terapijskih alata značajno su promenile pristup dijagnostici i lečenju mentalnih poremećaja. Rad analizira prednosti, izazove, i etičke implikacije upotrebe ovih tehnologija, te istražuje njihov uticaj na budućnost psihijatrije.
subject: STRUČNI RAD
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milan Latas
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2024-11-10
publication date: 2024-11-10

Sindrom patološkog socijalnog povlačenja i paradoks novih tehnologija
type: item
description: Koncept „Četvrte industrijske revolucije“ naglašava njen transformativni uticaj na industrije i društvo kroz tehnologije kao što su veštačka inteligencija i roboti, koje brišu granice između fizičkog, digitalnog i biološkog. Ovo brisanje granica se proteže i u psihološku sferu, dovodeći u pitanje i našu sposobnost da se prilagodimo brzim tehnološkim promenama. „Hikikomori“ (japanski), ili patološko socijalno povlačenje, stanje koje karakteriše ekstremni oblik socijalne izolacije, prvi put je prepoznato u Japanu, a iako se u početku smatralo kulturološki specifičnim, Hikikomori je postao globalni problem. Rani razvojni faktori kao što su porodična dinamika i kasniji sredinski faktori i stresori doprinose nastanku ovog stanja, dok uloga tehnologije, uključujući povećanu upotrebu interneta, nije sasvim jasna. Ovde sagledavamo odnos između tehnološkog napretka i patološkog socijalnog povlačenja i hipotetičku dvostruku ulogu novih tehnologija –pospešivanje izolacije sa jedne strane, i potencijalne terapijske koristi sa druge.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milos Markovic
creator: Takahiro A. Kato
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Engrami
date: 2024-10-27
publication date: 2024-10-27
doi: 10.5937/engrami46-53153

Prikaz knjige: Vedrina psihijatrije i njeni otmičari
type: item
description: Nova knjiga, Vedrina psihijatrije i njeni otmičari, čiji je autor dr Saša Branković, predstavlja dragocen i autentičan doprinos savremenim razmatranjima koja se tiču psihijatrije i mentalnog zdravlja. Autor analizira gubitak vedrog narativa i humanističkog karaktera struke, odnosno transformaciju visokosofisticirane, kreativne discipline, koja je nekada uvažavala individualne specifičnosti pacijenata, u obezličeni redukcionistički sistem koji frustrira i one koji se leče i one koji leče. Ipak, Branković istovremeno nudi nadu i putokaze za obnovu psihijatrije kao autentične discipline posvećene čoveku, podsećajući da se suština medicine ne sme svesti na puku tehničku proceduru, već mora ostati usmerena ka očuvanju dostojanstva, zdravlja i ljudskosti. Delo nosi snažnu humanističku poruku i podseća da su integritet, znanje i hrabrost temelji istinske medicinske prakse.
subject: PRIKAZ KNJIGE
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nikola Lalović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-08-27
publication date: 2025-08-27
doi: 10.5937/engrami47-61089

Efekti psihodelika na plastičnost mozga – pregled aktuelnih istraživanja i mogućnost terapijske primjene u psihijatriji
type: item
description: Psihodelici su psihoaktivne supstance koje uzrokuju promjene u percepciji, stanju svijesti, raspoloženju i brojnim kognitivnim procesima. Najpoznatiji su dietilamid lizerginske kiseline (LSD), N,N-dimetiltriptamin (DMT), psilocibin i meskalin. Glavni mehanizam djelovanja psihodelika je agonizam prema serotoninskim 5-HT2A receptorima. Sredinom 20. vijeka pobudio se interes za upotrebom psihodelika u psihijatriji, ali zbog političkog pritiska i potencijalne opasnosti nekontrolisane upotrebe, zabranjeni su sedamdesetih godina prošlog vijeka. U nedostatku inovacija u liječenju i novih psihofarmakoloških agenasa, poslednjih decenija ponovo su u fokusu istraživanja potencijala psihodelika u liječenju mentalnih oboljenja. U ovom radu će biti prikazana neurobiologija psihodelika u svjetlu aktuelnih istraživanja njihovih efekata na neuralne mreže i neuroplastičnost, a samim tim i mogućnostima terapijske primjene u psihijatriji. Takođe, biće predstavljene skorašnja istraživanja sa akcentom na ranomizovane duplo-slijepe placebo kontrolisane studije u kojima je ispitivana efikasnost primjene psihodelika u tretmanu depresije i poremećaja uzrokovanih upotrebom alkohola i drugih psihoaktivnih supstanci. Dosadašnja otkrića pokazuju da psihodelici mogu biti novi obećavajući pristup za liječenje mentalnih oboljenja, ali upotreba psihodelika u ove svrhe podstiče ne samo bioetička, već i nova legalna pitanja.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Mile Jevtić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-08-25
publication date: 2025-08-25
doi: 10.5937/engrami47-57385

Dugodelujući antipsihotici druge generacije: izazovi i prednosti tretmana dostupnih preparata
type: item
description: Dugodelujući antipsihotici su razvijeni u drugoj polovini dvadesetog veka kao važni element u procesu deinstitualizacije psihijatrijskih pacijenata. Danas je njihova uloga značajna i u poboljšanju komplijanse, postizanju stabilne koncetracije leka u plazmi ali i prevencije relapse i unapređenju kognitivnog funkcionisanja kod hroničnih pacijenata. Iako je unazad dve decenije registrovana nekolicina dugodelujućih preparata druge i treće generacije antipsihotika, u našoj sredini su trenutno registrovana samo četiri preparata: dugodelujući risperidone mikrosvere i baziran na in situ mikropartikulama (ISM); paliperidone palmitat formulacije na jedan i tri meseca. Ovaj pregledni rad ima za cilj da prikaže njihovu farmakokinetiku i farmakodinamiku, kliničku efikasnost, neželjene efekte i izazove pri titraciji i međusobnoj zameni ovih preparata. Ključne reči: dugodelujući antipsihotici; risperidone mikrosvere, risperidone ISM, paliperidone-palmitat
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ana Munjiza Jovanović
creator: Danica Milenković
creator: Čedo Miljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-08-13
publication date: 2025-08-13
doi: 10.5937/engrami47-57138

Fenomenološka psihijatrija i književnost: čuvari „životnog sveta“
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:RelyOnVML/> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="376"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" Q…
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Stefan Jerotić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Engrami
date: 2025-08-05
publication date: 2025-08-05
doi: 10.5937/engrami47-59470

IN MEMORIAM Prim. dr sci. med. Živorad Kastratović
type: item
subject: IN MEMORIAM
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: RANKA RADULOVIC
rights: Sva prava zadržana (c) 2020 Engrami
date: 2021-02-05
publication date: 2021-02-05

https://asistent.ceon.rs/index.php/engrami/sr_Latn/article/view/38803
type: item
title: POVLAČENJE ČLANKA: Dosadašnja znanja i novi pravci u istraživanju spavanja - novi kvalitativni i kvantitativni pristupi Ilanković Nikola N., Ilanković Andrej N. Engrami, vol. 24, br. 2, str. 62-73, 2002
description: Autori su neadekvatno pristupili citiranju i citiranju izvora i na taj način postupali suprotno etičkom kodeksu naučnog istraživanja, grubo kršeći uređivačku politiku časopisa ENGRAMI i principe Komiteta za etiku objavljivanja. Imajući u vidu kršenje etičkih principa u vezi sa višestrukim podnescima od 1995. do 2014. godine, uredništvo časopisa ENGRAMI je povuklo rad.
subject: POVLAČENJE ČLANKA
  topic: section
creator: Srdjan Milovanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-06-27
publication date: 2022-06-27
doi: 10.5937/engrami44-38803

Antidepresivi i COVID-19: prikaz slučaja i pregled literature
type: item
description: Uvod. Antiinflamatorno dejstvo antidepresiva nagovešteno je u brojnim istraživanjima i pre pandemije koronavirusa. Aktuelne studije su na velikom broju pacijenata sa simptomatskom COVID-19 infekcijom potvrdile da antidepresivi pokazuju protektivno dejstvo u smislu smanjenja verovatnoće intubacije i smrtnog ishoda. Takođe, odgovor na antidepresive kod osoba sa postkovid depresijom je brži i jači u odnosu na one kod kojih depresija nije vezana za COVID-19. Cilj ovog rada jeste pregled literature vezan za efekat i mehanizme dejstva antidepresiva u COVID-19 infekciji i postkovid sekvelama, dopunjem prikazom tipičnog ambulatnog slučaja pacijentkinje sa post COVID-19 depresivnim poremećajem. Zaključak. Postkovid depresija je česta sekvela COVID-19 infekcije. SSRI kod post COVID-19 depresije deluju brzo i efikasno, što se može objasniti njihovim antiinflmatornim svojstvima. Blagovremeni skrining i terapija postkovid psihijatrijskih simptoma može značajno umanjiti teret depresije za pojedinca i društvo. Takođe, pandemijska istraživanja stavila su u fokus nove mehanizme dejstva antidepresiva te pružila nove perspektive za sagledavanje etiologije depresije.
subject: PRIKAZ SLUČAJA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marija Dabetić
creator: Milica Nešić
creator: Uroš Dabetić
creator: Milan Latas
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-09-24
publication date: 2022-09-24
doi: 10.5937/engrami44-39941

Leukopenija kao jedini simptom Kovid-19 kod pacijenata obolelih od shizofrenije na terapiji klozapinom
type: item
description: Pacijenti koji boluju od Kovida-19 često imaju leukopeniju, najčešće limfopeniju, kao prateću laboratorijsku manifestaciju kliničkog sindroma, ali postoje indicije da na početku obolenja imaju i blagu neutropeniju. Klozapin može imati hematološke neželjene efekte u smislu leukopenije – najčešće neutropenije. U radu je prikazan pacijent sa shizofrenijom koji je na dugogodišnjoj terapiji klozapinom. U trenutku kada se detektovala leukopenija u krvnoj slici, bio je psihički stabilan i telesno asimptomatski. Imao je smanjen broj leukocita kao jedini simptom infekcije novim koronavirusom SARS CoV 2, kojega smo potvrdili PCR-om. U ovom radu prikazujemo kliničku sliku Kovida-19 u vezi sa mogućom etiologijom preklapanja leukopenije koja se takođe može pojaviti i kao zaseban simptom infekcije koronavirusom SARS CoV 2 i biti hematološki neželjeni efekat lečenja klozapinom.
subject: PRIKAZ SLUČAJA
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Alen Greš
creator: Dijana Staver
creator: Marina Šagud
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2022-09-07
publication date: 2022-09-07

Karl Jaspers: portret filozofa–psihijatra
type: item
description: Karl Jaspers je bio filozof i psihijatar koji je tokom života doneo brojne doprinose u obe discipline. Najznačajniji doprinos u okviru psihijatrije se tiče uvođenja fenomenološkog metoda i stvaranja fenomenološke psihopatologije koja je osnov procene psihopatoloških zbivanja. Takođe uvođenjem distinkcije između objašnjavanja i razumevanja, konceptualno je obogatio psihopatologiju. Na taj način je, u okviru psihopatologije, pospešio pokušaje celovitog sagledavanja pacijenta kao osobe. Kao filozof, neokantovac, iako sadržajno disperzan, u okviru njegove filozofije egzistencije, omogućio je brojne nove uvide, naročito apostrofirajući značaj takozvanih graničnih situacija. Granične situacije podrazumevaju iskustva kao što su: smrt, patnja i borba, nasumičnost i krivica. One dotiču granicu iskustva i upućuju na ono što je transcendentalno, dok istovremeno i otvaraju mogućnosti za realizaciju sopstvene autentičnosti. U radu je napravljen osvrt na Jaspersove najznačajnije doprinose i opisan je profesionalni razvojni put Jaspersa, kao i pojedini elementi njegove ličnosti i odrastanja.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Stefan Jerotić
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-10-08
publication date: 2022-10-08
doi: 10.5937/engrami44-40171

AFEKTIVNI TEMPERAMENT – ZNAČAJ U MENTALNOM ZDRAVLJU I POREMEĆAJIMA RASPOLOŽENJA
type: item
description: Temperament podrazumeva genetsko-biološke komponente ponašanja u koje spadaju raspoloženje, način emocionalnog reagovanja u smislu brzine, intenziteta, trajanja i vrste reakcije, odnos prema okolini, i osetljivost na spoljašnje stimulus. Pokušaji klasifikacije temperamenata datiraju još iz vremena Stare Grčki, a savremeni koncept temperamenta zasniva se na radu Krepelina i Krečmera. Hagop Akiskal je nastavio razvoj savremenog koncepta temperamenta i podelio vrste afektivnog temperamenta na: depresivni, hipertimni, ciklotimni, iritabilni i anksiozni temperament. U zdravoj populaciji temperament predstavlјa vrlo važnu, biološku, osnovu ličnosti. Međutim, danas se smatra da se dominantni afektivni temperamenti potencijalno nalaze na kontinuumu između zdrave emocionalne reaktivnosti i afektivnih poremećaja. Takodje, dominantni afektivni temperamenti u naglašenoj formi mogu predstavljati subkliničke manifestavije afektivnih poremećaja, te i prekursore za nastanak ovih poremećaja. Zasnovani na snažnim genetičkim i neurohemijskim osnovama, afektivni temperamenti su se razvili i zadržali tokom tokom evolucije jer nose izrazite evolutivne i socijalne prednosti. Tako, pored patološke, temperamentalne karakteristike mogu imati i adaptivnu vrednost. Dodatna istraživanja na temu sagledavanja afektivnih poremećaja kao kontinuuma nasuprot njihovoj kategorijalnoj klasifikaciji, uz uvažavanje prelaznih oblika koji zauzimaju od zdravlja ka bolesti bi doprinela ne samo boljem razumevanju emocionalnog života čoveka nego i pravovremenom, ciljanom i kvalitetnijem tretmanu različitih psihopatoloških oblika.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marta Gostiljac
creator: Emilija Erić
creator: Sara Dodić
creator: Nikola Lalović
creator: Bojana Dunjić-Kostić
creator: Ida Prica
creator: Maja Ivković
creator: Maja Pantović Stefanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-10-07
publication date: 2022-10-07
doi: 10.5937/engrami44-40513

Enaktivizam kao okvir za psihijatrijske poremećaje
type: item
description: Rad prikazuje kako se enaktivizam može koristiti kao integrativni pojmovni okvir u psihijatriji. Enaktivistički pristup može pomoći u rešavanju problema integracije u psihijatriji, to jest u tome kako da smisleno povežemo različite perspektive iz kojih objašnjavamo uzroke i prirodu psihijatrijskih poremećaja. Enaktivizam nam pruža mogućnost da povežemo fenomenološke, neurofiziološke, sociokulturalne, i egzistencijalne aspekte psihijatrijskih poremećaja i holistički pristupimo razumevanju i lečenju. Objasniću šta je enaktivizam, šta je problem integracije u psihijatriji, te kako, prema Saneke de Han, možemo putem enaktivizma pružiti rešenje ovog problema. Naposletku, predložiću kako se enaktivistički pristup može obogatiti dodavanjem ekološke perspektive.
subject: PREGLEDNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Janko Nešić
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-10-06
publication date: 2022-10-06
doi: 10.5937/engrami44-40298

Zastupljenost depresije kod zaposlenih u Hitnoj medicinskoj pomoći Beograd
type: item
description: Uvod: Prema podacima WHO depresija je čest mentalni poremećaj kod ljudi, a značajan doprinoseći faktor su uslovi na radnom mestu. Cilj rada: Ispitati zastupljenost depresije i povezanost sa sociodemografskim karakteristikama kod zaposlenih (lekari, medicinski tehničari, vozači i administrativni radnici) u Hitnoj pomoći Beograd. Metodologija: Istraživanje je sprovedeno u Gradskom zavodu za hitnu medicinsku pomoć u Beogradu u periodu od 1.12.-6.12.2007. Upitnik se sastojao iz pitanja o sociodemografskim karakteristikama ispitanika, Upitnika samoprocene za depresiju PHQ-9 i pitanje o upotrebi anidepresiva. Podatci dobijeni upitnikom statistički su obrađeni softverskim paketom SPSS 20.0 Rezultati: Istraživanjem je obuhvaćeno 118 ispitanika, 58,47% su muškog pola, prosečna starost ispitanika je 40,77±8,86 godina. Rezultat PHQ-9 testa je pokazao da je kod 30% ispitanika bila prisutna subsindromalna depresija, a kod 11% blaga depresivna epizoda, najčešće kod ispitanika ženskog pola (p= 0,023) i kod radnika u administraciji (p= 0,003), a depresija kod 16,95% ispitanika. Od 9 navedenih simptoma depresije najčešće je bio prisutan umor/brzo zamaranje (47,46%) i osećanje praznine, neraspoloženje (43,22%). Samo je 11,86% ispitanika koristilo antidepresive i nije bilo statistički značajne razlike u odnosu na posmatrane parametre. Zaključak: Subsindromalna depresija je značajno zastupljena među zaposlenima u hitnoj pomoći u Beogradu, češće kod ispitanika ženskog pola i kod onih koji rade u administraciji.
subject: ORIGINALNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Slavoljub R Živanović
creator: Miloranka Petrov-Kiurski
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-10-10
publication date: 2022-10-10
doi: 10.5937/engrami44-36619

Preliminarna psihometrijska provera Srpske skale pune svesnosti i pažnje (MAAS) i potencijalna uloga pune svesnosti i pažnje u regulaciji ponašanja kod studenata
type: item
description: Uvod: Savremene studije o Punoj svesnosti i pažnji ukazuju na njenu potencijalnu ulogu u afektivnim poteškoćama i regulaciji ponašanja, ali autori pozivaju na potrebu za dodatnim istraživanjima potencijalno značajnih mehanizama njenog uticaja. Cilj istraživanja: Istraživanje u nastavku ima za cilj proveru preliminarnih psihometrijskih karakteristika Srpske verzije skale Pune svesnosti i pažnje[1] Metod: Transverzalno istraživanje je sprovedeno na uzorku od 504 studenata sa različitih nivoa i pravaca studija iz srpskog govornog područja. Rezultati: Srpska verzija skale Pune svesnosti i pažnje je demonstrirala visoki nivo pouzdanosti (α=0.83) i jednofaktorska konceptualizacija konstrukta se pokazala kao najadekvatnija. Značajne korelacije su utvrđene sa teorijski bliskim konstruktima iz pozitivne psihologije poput Zahvalnosti (r=0.12, p<0.001), Samosaosećanja (r=0.46, p<0.001) i njenih komponenti Briga o sebi3 (r=0.21, p<.001), Snažno poistovećivanje [2] (r=-0.47, p<0.001) i Puna svesnost (r=0.29, p<0.001). Ovo je takođe bio slučaj sa komponentama distresa poput depresivnosti (r=-0.41, p<0.001), anksioznosti (r=-0.46, p<.001) i stresa (r=-0.50, p<0.001), kao i u slučaju Bihejvioralne aktivacije za depresivnost (r=0.46, p<0.01) i njenih komponenti Aktivacije (r=0.34, p<0.01) i Izbegavanja (r=-0.35, p<0.01). Ustanovljeno je da Puna svesnost i pažnja ostvaruje značajan medijacioni efekat u odnosu Depresivnosti i Aktivacije, kao i u odnosu Depresivnosti sa Izbegavanjem. Zaključak: Pored napomena o nedostacima istraživanja u zaključku je opisan potencijalno značajan efekat Pune svesnosti i pažnje po pitanju ublažavanja neprijatnih automatskih stanja i regulacije šablona ponašanja tako da doprinosi nastanku ponašanja koja su zasnovana na ličnim vrednostima. Ključne reči: Puna svesnost i pažnja; Depresivnost; Bihejvioralna aktivacija; Izbegavanje [1] Prevod termina: Prevod: Lazić, Lazarević, Žeželj i Purić (2020) Skala pune svesnosti i pažnje [Mindful Attention Awareness Sca…
subject: ORIGINALNI RADOVI
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Pedja Miladinović
creator: Anja Mitić
rights: Sva prava zadržana (c) 2022 Engrami
date: 2022-10-04
publication date: 2022-10-04
doi: 10.5937/engrami44-36516

ZAVOD ZA FORENZIČKU PSIHIJATRIJU SOKOLAC
type: item
description: Iako je sa zvaničnim radom počeo pre nepunu deceniju, ideja o osnivanju Zavoda za forenzičku psihijatriju javila se sedamdesetih godina prošlog veka, kada je u Psihijatrijskoj bolnici Sokolac formirano Odeljenje za sudsku psihijatriju, u kojem su smešteni pacijenti na izvršenju mere bezbednosti obaveznog čuvanja i psihijatrijskog lečenja. Objekat u kojem je danas smešten Zavod izgradjen je početkom 90-ih godina prošlog veka ali zbog izbijanja gradjanskog rata u Bosni i Hercegovini, nije stavljana u funkciju. Zavod je zvanično otvoren 2014.godije a sredstva za rekonstrukciju i opremanje objekta obezbedila je Vlade Švajcarske a posredstvom Ministarstva pravde BiH. Zavod za forenzičku psihijatriju Sokolac jedina je ustanova ovog tipa na prostorima Bosne i Hercegovine, te kao takav referentna je ustanova za naučno - istraživački rad iz oblasti forenzičke psihijatrije, i centar za edukaciju studenata medicine, na dodiplomskim i postdiplomskim studijama i specijalizante psihijatrije.
subject: Članci
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ljubiša Trifković
rights: Sva prava zadržana (c) 2023 Engrami
date: 2024-09-15
publication date: 2024-09-15
doi: 10.5937/engrami45-51871