NEBESKO I ZEMALJSKO „KOSOVO“ BRANISLAVA NUŠIĆA: OD DEMOGRAFSKO-ETNOGRAFSKE SLIKE DO NACIONALNO-IDEOLOŠKE (RE)INTERPRETACIJE TRADICIJE - Perić, Dragoljub (CM: Communication and Media, 2024)
Osnovna namera ovoga rada bila je da pokaže kakve su bile Nušićeve intencije pri pisanju ove neobične dokumentarne demografsko-etnografske knjige o Kosovu i Metohiji. Centralno mesto u ovoj kulturološkoj i folklorističko-retoričkoj interpretaciji dobilo je kosovsko predanje (o Prvom kosovskom boju), kao i način na koji autor pristupa odabiru i predočavanju pojedinih motiva kosovskog predanja. Sprovedenom analizom pokazano je da prostor Kosova i Metohije za Nušića nije ni teritorija koja zahvata istorijsko jezgro feudalne srpske države (Stare Srbije), odnosno geografska zona periferije umiruće Otomanske imperije tokom poslednje decenije XIX veka koja beleži sve izrazitije migratorne kretnje srpskog stanovništva ka Kraljevini Srbiji, niti duhovna i fizička postojbina naših predaka, ili prostor vekovne srpske kulturne baštine, već sve to istovremeno. U tom kontekstu, kosovsko zaveštanje, Lazareva žrtva, Milošev podvig i sl. autoru služe služe kao otelovljenje hrišćanskog arhetipa žrtve i uzoritog modela heroizma, samerenog cenom života položenog za slobodu sopstvenog naroda. Folklorna naracija, potkrepljena materijalnim dokazima i zasnovana na retoričkoj strategiji verodostojnosti, a objedinjena oko kosovskog predanja, postaje tako za Nušića nacionalno i identitetski određujuća kategorija.