Polno-specifične povezanosti između serumskih nivoa hinolinske kiseline i težine bolesti kod relapsno-remitentne multiple skleroze: studija preseka - Vasić, Marija (Arhiv za farmaciju, 2026)
Kinureninski put (KP) metabolizma triptofana proizvodi metabolite sa neuroprotektivnim i neurotoksičnim svojstvima i uključen je u patofiziologiju multiple skleroze (MS). Međutim, odnos između metabolita KP, težine bolesti i polnih razlika još uvek nije u potpunosti razjašnjen. Serumski nivoi hinolinske kiseline (QA) i kinurenske kiseline (KA) analizirani su kod pacijenata sa relapsno-remitentnom MS. Kompletni podaci za biomarkere bili su dostupni kod podgrupe od 40 od ukupno 78 uključenih pacijenata, pa su sve statističke analize sprovedene u toj podgrupi. Težina bolesti procenjena je pomoću skora težine multiple skleroze (Multiple Sclerosis Severity Score-MSSS), a pacijenti su podeljeni u grupe sa blagom do umerenom (MSSS < 6,7) i teškom formom bolesti. Koncentracije QA i KA u serumu određene su metodom enzimskog imunotesta (ELISA), a statistička analiza je sprovedena primenom dvofaktorske analize varijanse (ANOVA) sa Sidak post hoc testom. Nisu utvrđene značajne ukupne razlike u serumskim nivoima QA ili KA između muškaraca i žena. Nivoi KA nisu se razlikovali između MSSS kategorija. Uočene su više koncentracije QA u serumu kod pacijentkinja sa visokom težinom bolesti (MSSS > 6,7) u poređenju sa onima sa nižom težinom bolesti (p = 0,032); međutim, ovaj eksploratorni nalaz zasniva se na veoma maloj podgrupi pacijentkinja (n = 3). Takva povezanost nije uočena kod muških pacijenata. Ovi rezultati ukazuju na moguću polno povezanu asocijaciju između povišenih serumskih nivoa QA i veće težine bolesti kod pacijentkinja sa RRMS, što zahteva dalju potvrdu u studijama sa većim uzorkom.
Keywords: multipla skleroza; kinureninski put; kinureninska kiselina; hinolinska kiselina; polne razlike; težina bolesti