Kratak pregled kardioprotektivnivnih signala - Jovanović, Aleksandar (Arhiv za farmaciju, 2024)
Kardioprotekcija se definiše kao intrinzična sposobnost srčanog tkiva da podnese izazove poput ishemijsko-reperfuzionih povreda i različitih metaboličkih stresova. Prvobitno je primećena kroz ishemijsko prekondicioniranje, ali je obim kardioprotekcije proširen tako da obuhvata i druge induktore kardioprotektivnih signala kao što su hipoksija, fluktuacije temperature i brojni farmakološki agensi, što sugeriše postojanje zajedničkih signalnih puteva i zaštitnih kaskada. Unutarćelijski faktori signalizacije koji doprinose kardioprotekciji za sada uključuju protein kinaze, putanju spašavanja reperfuzionih povreda (RISK), putanju SAFE (Survivor Activating Factor Enhancement), hipoksijom indukovan faktor-1α (HIF1α), mikroRNK, koneksin 43 i druge. Ovi faktori igraju uloge u aktivaciji signalnih elemenata i zaštitnih gena nizvodno, poboljšanju funkcije mitohondrija i regulisanju ekspresije proteina i citosolne funkcije kako bi omogućili kardioprotekciju. SUR2A, regulatorna podjedinica sarkolemalnih ATP-osetljivih K+ (KATP) kanala, autofagija i mitohondrije istaknuti su kao ključni krajnji efektori, sa mehanizmima poput regulacije mitohondrijalnih propusnih pora i aktivacije KATP kanala koji su ključni za kardioprotekciju. Uprkos napretku u razumevanju ovih puteva, brojni aspekti kardioprotekcije tek treba da budu bolje shvaćeni. Poseban izazov predstavlja dalje istraživanje terapijskih potencijala i, na kraju, razvoj klinički održivih strategija za zaštitu srca.
Keywords: kardioprotekcija; srce; ishemija; reperfuzija; kondicioniranje