DIJABETES U SRBIJI: TRENDOVI U POTROŠNJI ANTIDIJABETIKA OD 2012. DO 2021. GODINE - Jovanović, Aleksandar; Kundalić, Ana; Miladinović, Bojana; Džodić, Predrag; Catić-Djordjević, Aleksandra; Krajnović, Dušanka; Tadić, Ivana (Arhiv za farmaciju, 2023)
Kao jedan od najvećih javnozdravstvenih izazova diabetes mellitus predstavlja razlog konstantnog unapređenja farmakoterapije (1). Savremena terapija diabetes mellitus-a može promeniti tok bolesti, prevenirati komplikacije i doprineti uštedi u zdravstvu (2). Cilj rada bio je da se analizira potrošnja antidijabetika u Srbiji, u periodu od 2012. do 2021. godine i usklađenost sa preporukama Nacionalnog vodiča. Podaci o potrošnji antidijabetika prikupljeni su iz publikacija Agencije za lekove i medicinska sredstva Srbije. Za svaki internacionalni nezaštićen naziv (INN), praćena je potrošnja izražena u standardizovanoj jedinici - definisanoj dnevnoj dozi na 1000 stanovnika u danu (DDD/1000 stanovnika/dan). Najveća potrošnja antidijabetika tokom ispitivanog perioda primećena je 2020. godine, dok je najniža bila 2012. godine. Potrošnja antidijabetika u 2021. godini iznosila je 92,18 DDD/1000 stanovnika/dan što je za 23,73% više u odnosu na 2012. godinu. Među ovom grupom lekova dominira upotreba oralnih antidijabetika koji se u proseku primenjuju 4,45 puta više u odnosu na insulin i analoge. Najzastupljeniji lekovi u ukupnoj potrošnji antidijabetika do 2017. godine bili su sulfonamidi i derivati sulfonilureje kada su u proseku činili 43,39%. Nakon 2017. godine prvo mesto po potrošnji zauzima metformin, čiji udeo u ukupnoj potrošnji antidijabetika dostiže 48,75% u 2021. godini. Potrošnja novih oralnih antidijabetika je veoma mala i ne prelazi 0,1% ukupne potrošnje tokom ispitivanog perioda. Ipak najveći porast je primećen u upotrebi inhibitora natrijum-glukoznog kotransportera 2 (SGLT2) (3,19 DDD/1000 stanovnika/dan u 2021. godini nasuprot 0,001 DDD/1000 stanovnika/dan u 2015. godini). Rastući trend potrošnje posebno je izražen kod metformina i SGLT2 inhibitora. Rezultati ukazuju na usklađenost primene antidijabetika sa preporukama Nacionalnog vodiča.