Pregled i kritička analiza matematičkih pristupa za karakterizaciju praškova i višečestičnih sistema u razvoju lekova - Vasiljević, Ivana; Turković, Erna; Aleksić, Ivana; Parojčić, Jelena (Arhiv za farmaciju, 2022)
Poznavanje uticaja svojstava materijala i procesnih parametara na karakteristike čvrstih farmaceutskih oblika predstavlja osnovu Quality-by-design pristupa razvoju lekova. Kako bi bio olakšan razvoj formulacije i izbor proizvodne tehnologije, više istraživačkih grupa opisalo je matematičke pristupe, koji se zasnivaju na čestičnim karakteristikama čestica, osobinama praška i ponašanju materijala pri kompresiji. U ovom radu prikazana su teorijska razmatranja i kritički pregled matematičkih pristupa razvijenih za karakterizaciju praškova i višečestičnih sistema. Ovi matematički pristupi su, generalno, razvijeni  za karakterizaciju materijala pogodnih za direktnu kompresiju. Međutim, u nekim slučajevima se razmatraju i druge tehnologije, kao što su suva i vlažna granulacija. Među opisanim karakteristikama materijala, zatezna čvrstina se izdvaja kao jedna od najznačajnijih za procenu mehaničkih svojstava kompakta. Potrebno je ispitati i protočnost materijala. Takođe, veličina i oblik čestica, gustina materijala i profili koji opisuju kompresibilnost, kompaktibilnost i tabletabilnost materijala prepoznati su kao karakteristike koje značajno utiču na razvoj čvrstih farmaceutskih oblika. Primena matematičkih pristupa u karakterizaciji praškova i višečestičnih sistema može doprineti mehanističkom razumevanju svojstava materijala i olakšati razvoj i optimizaciju čvrstih farmaceutskih oblika lekova. Međutim, ključno je odabrati odgovarajući pristup, zavisno od željenih karakteristika finalnog preparata, kako bi sva kritična svojstva materijala bila ispitana i kritički razmotrena.
Keywords: proizvodnja lekova; čvrsti farmaceutski oblici; zatezna čvrstina; protočnost; klasifikacija materijala