Dekodiranje uloge koktela toksičnih metala u endokrinom zdravlju: studija na opštoj populaciji Rep. Srbije - Buha Djordjević, Aleksandra (Arhiv za farmaciju, 2022)
Opšta populacija je svakodnevno izložena velikom broju hemikalija za koje se zna ili se sumnja da su endokrini ometači. Iako se referentne doze uglavnom određuju za pojedinačne hemikalije, u stvarnom životu smo zapravo izloženi hemikalijama u smešama, odnosno toksičnim koktelima. Fokus istraživanja bio je na utvrđivanju uticaja koje toksični koktel metala(oida) imaju na endokrino zdravlje ljudi. Istraživanje je obuhvatilo 435 učesnika iz opšte populacije Republike Srbije (218 žena i 217 muškaraca) iz pet različitih kohorti (pacijenti sa: karcinomima prostate ili testisa, karcinomom dojke ili benignom displazijom dojke, karcinomom pankreasa, poremećajima štitaste žlezde i metaboličkim poremećajima, te zdravi dobrovoljci). U prikupljenim uzorcima mereni su nivoi kadmijuma (Cd), olova (Pb), arsena (As), žive (Hg), nikla (Ni) i hroma (Cr) u krvi, kao i nivoi različitih hormona u serumu. Statističke analize su obavljene korišćenjem R statističkog paketa, dok je doza-odgovor analiza vršena u PROAST softveru (RIVM, Holandija). Nivoi za koje se procenjuje da dovode do dodatnog rizika od 10% za nastanak poremećaja nivoa testosterona u serumu bili su niži od medijane izmerenih nivoa Hg kod ispitanika. Dobijeni rezultati su takođe pružili podršku postojanju veze između nivoa izloženosti Pb i viših nivoa insulina. Slično, izračunati nivoi As u krvi koji mogu da izazovu 10% dodatnog rizika za poremećaje nivoa slobodnog tiroksina bili su niži od izračunate medijane za nivoe ovog metaloida u krvi. Ovi nalazi pružaju dokaze o endokrinim efektima ispitivanog koktela toksičnih metal(oid)a i sugerišu da bi granične vrednosti za takve efekte mogle biti niže od onih koje se trenutno primenjuju.