Značaj monitoringa primene direktnih oralnih antikoagulanasa kod starijih pacijenata u apotekama javnog tipa u Srbiji - Andjelković, Jasna; Kovačević, Milena; Miljković, Branislava (Arhiv za farmaciju, 2022)
Primena direktnih oralnih antikoagulanasa (DOAK) kod starijih pacijenta nosi veći rizik od krvarenja, ali i od tromboembolijskih događaja, u poređenju sa mlađim pacijentima. Cilj istraživanja bila je identifikacija terapijskih problema i intervencija farmaceuta na primarnom nivou zdravstvene zaštite. U Apoteci Kragujevac u periodu 2019-2022. godine sprovedeno je prospektivno istraživanje koje je uključilo pacijente starosti ≥65 godina koji su primenjivali DOAK. Za potrebe istraživanja kreiran je upitnik koji je popunjavan u toku razgovora sa pacijentom. Istraživanjem je obuhvaćeno 78 pacijenata, prosečne starosti 71±8 godina, od kojih su 68% bili muškarci. Pacijenti su u proseku imali 3±1 dijagnoze i 5±2 lekova u terapiji. Apiksaban je koristilo 44%, rivaroksaban 31%, dabigatran 25%. Indikacije za primenu bile su atrijalna fibrilacija 59% i venski tromboembolizam 41%. Uočena su 102 terapijska problema.  Skoro četvrtina pacijenata (24%) nije ispravno primenjivala lek (npr. uzimanje rivaroksabana našte bez hrane, otvaranje dabigatran kapsula), 38% imalo je problem sa adherencom, 12% primenjivalo je nisku doza leka, 9% visoku dozu leka, dok su potencijalne interakcije bile prisutne kod 41%. Od značajnih faktora rizika, 23% pacijenata imalo je nestabilan krvni pritisak, 33% nije obavešteno o značaju praćenja renalne funkcije tokom primene leka, i jedan pacijent je imao nizak nivo hemoglobina. Dva pacijenta su upućena lekaru, od kojih je jedan imao epizodu krvarenja. Farmaceuti su sve pacijente edukovali o važnosti adherence i pravilnoj primeni DOAK i obavešteni su o značaju posedovanja kartice sa upozorenjima. Rezultati pokazuju neophodnost monitoringa primene DOAK kod pacijenata ≥65 godina sprovođenjem standardizovane farmaceutske usluge na primarnom nivou zdravstvene zaštite.