Placebo efekat u mentalnom zdravlju: psihološki, neurobiološki i etički aspekti - Dubljanin, Jakša; Radlović, Aleksandar; Nenezić, Nemanja; Biševac, Emir; Mahmutović, Elvis; Safiye, Teodora (Arhiv za farmaciju, 2026)
Placebo efekat je psihobiološki fenomen u kojem očekivanja pacijenta, prethodna iskustva i socijalni kontekst utiču na zdravstvene ishode, čak i kada tretman nema farmakološki aktivni sastojak. Ključni mehanizmi uključuju očekivanja, verbalnu sugestiju, klasično uslovljavanje i socijalno-kontekstualne faktore, podržane neurobiološkim procesima koji uključuju endogene opioide, dopamin i povezane moždane puteve. U mentalnom zdravlju i psihoterapiji placebo efekti su posebno značajni, jer odnos terapeut–pacijent, empatija i verovanje u tretman mogu značajno poboljšati ishode. Etički prihvatljive primene, poput otvorenog placeba i placeba za produženo doziranje, očuvavaju autonomiju pacijenta dok koriste očekivanja i učenje za unapređenje kliničkih rezultata. Prepoznavanje i integracija placebo mehanizama u kliničku praksu naglašava interakciju psiholoških, neurobioloških i etičkih faktora, pružajući holistički pristup lečenju i poboljšavajući terapijske rezultate kod stanja kao što su depresija, anksioznost i hronični bol.