Hemijski sastav i antimikrobna aktivnost etarskih ulja Prangos trifida s.l. - Ušjak, Ljuboš; Stojković, Dejan; Soković, Marina; Niketić, Marjan; Petrović, Silvana (Arhiv za farmaciju, 2022)
Cilj ovog rada bio je da se ispitaju hemijski sastav i antimikrobna aktivnost etarskih ulja korena, listova, stabljika i plodova Prangos trifida (Mill.) Herrnst. & Heyn s.l. (Apiaceae). Biljni materijal je prikupljen na području Sićevačke klisure (Kusača) 2020. god. Etarska ulja su dobijena destilacijom vodenom parom u aparaturi po Klevendžeru i analizirana metodom GC-FID-MS. Antimikrobna aktivnost testirana je mikrodilucionom metodom na kontaminantima hrane: Gram-pozitivnim (Staphylococcus aureus, Bacillus cereus i Listeria monocytogenes), Gram-negativnim bakterijama (Escherichia coli, Enterobacter cloacae i Salmonella Typhimurium), i plesnima (Aspergillus fumigatus, A. niger, A. versicolor, Penicillium funiculosum, P. verrucosum var. cyclopium i Trichoderma harzianum); kao kontrole korišćeni su sintetski konzervansi E211 i E224. Dominantni sastojci etarskih ulja bili su monoterpeni (66,2-87,2%). Najzastupljeniji u ulju korena bili su terpinolen (36,2%) i p-cimen (11,5%), u ulju listova (E)-β-ocimen (23,2%) i terpinolen (18,1%), u ulju stabljika p-cimen-8-ol (21,8%) i p-cimen (14,1%), a u ulju plodova p-cimen (25,4%) i limonen (14,4%). Etarska ulja su pokazala značajnu antifungalnu aktivnost (MIK=0,10-0,78 mg/mL; MFK=0,20-1,56 mg/mL), bolju u poređenju sa oba testirana komercijalna konzervansa, i interesantnu antibakterijsku aktivnost (MIK=0,20-6,25 mg/mL; MBK=0,39-12,5 mg/mL), koja je u slučaju ulja korena i stabljika prema S. aureus i B. cereus bila bolja u odnosu na oba konzervansa. Treba istaći da je sastav ispitivanih etarskih ulja bio u skladu sa sastavom ulja ove biljke iz okoline Madrida i sa Krima, dok je njihova antimikrobna aktivnost ispitivana u ovom radu po prvi put. Dobijeni rezultati predstavljaju dobru osnovu za dalja istraživanja etarskih ulja P. trifida kao novih prirodnih konzervanasa.