Analiza primjene rezervnih antibiotika u Kliničkom centru Crne Gore tokom 2019. godine i uticaj epidemije COVID-19 na njihovu potrošnju - Lukač, Džana; Miljković, Branislava (Arhiv za farmaciju, 2022)
Koncept rezervnih antibiotika podrazumijeva usvajanje liste antibiotika koji se ne koriste kao ljekovi prvog izbora, već se čuvaju za infekcije koje ne reaguju na antibiotike prvog izbora. U Kliničkom centru Crne Gore je 2016. godine uvedena restrikcija u propisivanju amikacina, tobramicina, ceftazidima, cefotaksima, cefiksima, cefepima, kolistina, linezolida, moksifloksacina, ofloksacina, levofloksacina, meropenema, imipenem/cilastatina, ertapenema, piperacilin/tazobaktama, tigeciklina, vankomicina i teikoplanina. Cilj istraživanja je analiza primjene rezervnih antibiotika tokom 2019. godine i njihove potrošnje tokom epidemije COVID-19. Retrospektivno su analizirana 174 zahtjeva za izdavanje rezervnih antibiotika iz 2019. godine i potrošnja rezervnih antibiotika tokom epidemije COVID-19. Analizom je utvrđeno da je antibiogram rađen u 21,84% slučajeva. U 72,25% slučajeva rezervni antibiotik je uključen u terapiju bez prethodne terapije nerezervnim antibiotikom. U 75,28% analiziranih slučajeva korišćen je jedan rezervni antibiotik, u 19,54% slučajeva korišćena su dva, u 4,02% slučajeva tri, a u 1,15% slučajeva su u terapiji bila zastupljena četiri rezervna antibiotika. Najčešće su korišćeni meropenem (30,45%), amikacin (20,68%) i vankomicin (18,7%). Najčešće su izolovani Acinetobacter spp. (8), Pseudomonas aeruginosa (8), Staphylococcus aureus (6) i Clostridium difficile (4). Potrošnja rezervnih antibiotika tokom epidemije COVID-19 (2021. god.) u odnosu na 2019. godinu bila je povećana – potrošnja amikacina je bila veća 1,5 puta, ceftazidima 2,3, cefiksima 1,6, meropenema 2,3, piperacilin/tazobaktama 2,57, a vankomicina 1,63 puta. Povećanje potrošnje rezervnih antibiotika tokom epidemije COVID-19 može negativno uticati na mogućnost implementacije principa racionalne primjene antibiotika i pojavu antimikrobne rezistencije.