PREOPERATIVNA PROCENA KANDIDATA ZA HIRURŠKO LEČENJE NEMIKROCELULARNOG KARCINOMA PLUĆA - Stevanović, Stefan (Acta medica Medianae, 2026)
Karcinom pluća je najčešći maligni tumor i vodeći uzrok smrti od malignih bolesti u opštoj populaciji, sa udelom od otprilike 25%. Prema aktuelnim podacima, od ove bolesti u Srbiji na godišnjem nivou oboli skoro sedam hiljada ljudi, a umre oko pet hiljada. Lečenje je kompleksno i multidisciplinarno. Hirurgija ima centralnu ulogu u lečenju tumora od I do III-A stadijuma. Mada su brojne studije potvrdile da hirurška resekcija tumora pruža najveće šanse za izlečenje bolesnika, u vreme postavljanja dijagnoze može se operisati samo između 20% i 30% bolesnika. Razlozi za to su brojni, a kao najčešći se izdvajaju odmakla bolest, komorbiditeti, oslabljena disajna funkcija i loše opšte funkcionalno stanje. S obzirom na to da su hirurške resekcije pluća relativno često praćene perioperativnim i postoperativnim komplikacijama, treba istaći da je detaljna preoperativna procena rizika izuzetno važna za ishod lečenja. U radu su predstavljene trenutno važeće smernice i protokoli za preoperativnu procenu rizika, sa posebnim osvrtom na bolesnike kod kojih postoji povišen rizik od razvoja ove bolesti (stare osobe, pušači, osobe sa hroničnom opstruktivnom bolesti pluća i gojazne osobe) i na ulogu spirometrijsko-difuzijskih parametara i testova opterećenja.
Keywords: karcinom pluća, hirurško lečenje, spirometrija, difuzija, testovi opterećenja