ANTIOKSIDATIVNI, ANTIMIKROBNI I SPAZMOLITIČKI EFEKTI HIDROETANOLNIH EKSTRAKATA MUSKATNE ŽALFIJE (SALVIA SCLAREA L.) PRIPREMLJENI METODOM DIGESTIJE - Randjelovic, Milica; Miladinović, Bojana; Milutinović, Milica; Jovanović, Miloš; Branković, Suzana; Kitić, Nemanja; Mihajilov-Krstev, Tatjana; Živanović, Slavoljub; Kitić, Dušanka (Acta medica Medianae, 2025)
Muskatna žalfija (Salvia sclarea L.) poznata je u tradicionalnoj medicini kao aromatična i lekovita biljka koja se koristi u tretmanu respiratornih, digestivnih i menstrualnih tegoba i različitih inflamatornih procesa poput gingivitisa, stomatitisa, afti i artritisa. Cilj ovog rada bio je da ispita antioksidativne, antimikrobne i spazmolitičke efekte vodeno-etanolnih ekstrakata nadzemnih delova biljke S. sclarea, koji su sakupljeni u Malči, u okolini Niša u Srbiji. Pripremljena su dva ekstrakta tehnikom digestije sa etanolom od 80% i etanolom od 60% (HE80D i HE60D, redom). Ekstrakti su bili hemijski okarakterisani i tada je utvrđeno da sadrže značajne količine fenolnih jedinjenja, među kojima je ruzmarinska kiselina bila najdominantnija. Ispitivani ekstrakti su ispoljili značajne antioksidativne potencijale u sistemima 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil i β-karoten/linolenska kiselina. Rezultati su pokazali da su ekstrakti naročito efikasni kao antilipoperoksidativni agensi. Ekstrakti su najizraženije antimikrobne efekte imali na bakteriju Staphyloccocus aureus, dok su oni koje su ispoljili prema bakterijama Bacillus cereus i Listeria monocytogenes bili umereni. Ekstrakti su pokazali značajnu inhibiciju spontanih kontrakcija glatkih mišića ileuma pacova. Pri maksimalnoj koncentraciji HE80D i HE60D ekstrakata od 1,5 mg/ml kontrakcije ileuma bile su smanjene za 40,45 ± 2,06% i 40,60 ± 1,22%, redom. Dalja istraživanja ekstrakata biljke S. sclarea treba usmeriti na detaljnija in vivo ispitivanja i kliničke studije kako bi se sagledala mogućnost njihove upotrebe u racionalnoj fitotetapiji.