Pars pro toto or Not? Fragmentacija i identitet u votivnoj kulturi ranog modernog doba - Ulcar, Milena (Acta historiae medicinae, stomatologiae, pharmaciae, medicinae veterinariae, 2025)
Stotine zavjetnih pločica na prostoru Boke Kotorske služe kao nosioci sjećanja na najraznovrsnije krizne trenutke u periodu 17. i 18. vijeka. Individualne nedaće poput bolesti, brodoloma ili zarobljeništva veoma često su bile dio kolektivnih katastrofa kakvi su bili epidemije, prirodne nepogode ili ratovi. Ovaj odnos patnje pojedinca i društva vizuelizovan je na malim srebrnim površinama specifičnim ikonografskim jezikom, veoma često izraženim u trojnoj strukturi prikaza koji sadrži figuru vjernika, figuru svete ličnosti i prikaz kriznog trenutka koji je prevaziđen. Šematizam i jednostavnost ovih formula omogućavali su da se na prostoru ograničenom malim dimenzijama elokventno prenese narativ o prevaziđenoj krizi. Osim omogućavanja kolektivnog pamćenja najtežih trenutaka u životu jedne zajednice, ovi skromni predmeti mogu pružiti bogat uvid u načine vizuelizacije identiteta njenih zamaljskih i nebeskih aktera. Način na koji su prikazivani ljudi i svete ličnosti u kontekstu krize razlikuje se od identitetskih oznaka prikaza istih ovih aktera u drugačijim kontekstima. Cilj ovog rada biće analiza prikaza vizuelizacije tijela vjernika i Bogorodice, interpretranih kroz prizmu dualizma subjekt-objekt. Bogorodičin lik bio je uobličen kroz raznovrsan spektar prikaza koji je obuhvatao varijacije od predmeta, kakvi su ikona ili medaljon, do naturalistički oblikovane figure. Isto tako, prikazi vjernika su varirali i obuhvatali niz formula od fragmentiranog dijela tijela, kakvi su torzo, grudi ili noga, do pune molitvene figure. U oba slučaja se izdvaja prikaz hibridnog rješenja vizuelizacije aktera ovih narativa u kome nije do kraja moguće razdvojiti binarizme subjekat-objekat, dio-cjelina, živo-neživo. U ovom radu akcenat će biti stavljen na neplodnost ontoloških podjela, onakvih kakve ih poznaje savremeni svijet, kao i na mogućnost prepoznavanja hibridnih identitetskih oznaka specifičnih za vizuelizaciju kriznih događaja u ranom modernom dobu.