Arhitektura i urbanizam
type: channel
publisher: Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije
language: sr-Latn
publication name: Arhitektura i urbanizam
issn: 0354-6055
items: Branislav Brana Derić (1940–2006): neprolazna prošlost
items: Od osvajanja slobode do ličnog pečata - žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike / Snežana Toševa
items: Održivi razvoj usud arhitekture / Borislav Stojkov
items: Prostorno-funkcionalna organizacija upravlјanja otpadom na železničkoj mreži u Srbiji / kandidat: Nikola Ristić
items: Tipološka analiza i modeli revitalizacije tradicionalne arhitekture Gore u funkciji postizanja socioekonomske održivosti / kandidat: Vesnera Šerefi
items: Arhitektura kao interdisciplinarno polјe: ka novim modelima arhitektonske prakse
items: Višekriterijumski model za vrednovanje potencijala prenamene poslovnih u hotelske objekte / kandidat: Damjana Nedelјković
items: Model za procenu prostorno‒funkcionalnog kvaliteta stana
items: Metoda serijskog sagledavanja prostora u istraživanju vernakularne arhitekture kulturnog nasleđa Svetog Stefana
items: Studija prelaznog prostora u arhitektonskoj analizi Branislava Milenkovića
items: Stanje, planiranje i uređenje Trifkovićevog trga u Novom Sadu u funkciji razvoja turizma
items: Počeci montažne stambene izgradnje u Beogradu (1947–1951). Doprinos Projektantskog biroa Izvršnog odbora Narodnog odbora Beograda
items: Impresum
items: Sadržaj
items: Stambena izgradnja Beograda: tehnike, ideje, dometi / Ljilјana Đukanović
items: Politička moć i urbanističko planiranje: geneza i kritička analiza teorijskih pristupa
items: Stambeno-poslovni objekat PĐ27
items: Univerzitet u Sarajevu – Arhitektonski fakultet 1949−2024: 75 godina obrazovanja arhitekata u Bosni i Hercegovini / Nermina Zagora (urednica)
items: Samoodrživa kuća za odmor na Kosmaju
items: Rekonstrukcija hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema arhitekte Rastka Radulovića u francuskim projektnim ateljeima (1959–1964; 1972–1975)
items: Stvaralaštvo arhitekte Franje Urbana na području Pomoravlja i Šumadije
items: Nasleđe arhitektonskog izvoza Srbije u zemlje Afrike: hotelska arhitektura (1960–1999)
items: GIS-bibliografija kao novo korisničko iskustvo u predstavljanju arhitektonskih časopisa
items: Linije imaginacije: O knjizi „Crteži i skice u arhitekturi” / Marko Stojanović i Vladimir Stevanović
items: Arhitektonično, arhitekta Ivan Antić: Povodom 100 godina od rođenja / Dijana Milašinović Marić i Igor Marić
items: Razvoj integralnog pristupa planiranja prostora kao adaptacija na klimatske promene u Srbiji / kandidat: Ljubica Duškov
items: Srećni gradovi urbana regeneracija - revisited / Eva Vaništa Lazarević
items: Primena ekološke remedijacije u regeneraciji braunfild područja: Petrohemijska fabrika „Solventul“ kao nova kapija Temišvara / kandidat: Milica Spajić

Branislav Brana Derić (1940–2006): neprolazna prošlost
type: item
subject: Sećanje
  topic: section
creator: Zoran Radosavljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 83
ending page: 84

Od osvajanja slobode do ličnog pečata - žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike / Snežana Toševa
type: item
description: Knjiga „Od osvajanja slobode do ličnog pečata – žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike” doprinos proučavanju istorije arhitektonske profesije u Srbiji i otvara pitanje mesta i vidlјivosti žena u istoriji arhitekture. Autorka Snežana Toševa, istoričarka umetnosti i kustoskinja Muzeja nauke i tehnike u Beogradu, temi je pristupila oslanjajući se pre svega na muzejsku zbirku ove institucije. Sintagma „osvajanje slobode” odnosi se na proces postepenog uklјučivanja žena u visoko obrazovanje i arhitektonsku profesiju, dok „lični pečat” označava fazu njihove profesionalne afirmacije i formiranja autorskog iskaza. U dvodelnoj strukturi publikacije sažet je širi istorijski proces – od emancipacije do izgradnje profesionalnog identiteta žena u srpskom arhitektonskom prostoru.
subject: Nove knjige
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dijana Milašinović Marić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 80
ending page: 81

Održivi razvoj usud arhitekture / Borislav Stojkov
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Zoran Radosavljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 77
ending page: 79

Prostorno-funkcionalna organizacija upravlјanja otpadom na železničkoj mreži u Srbiji / kandidat: Nikola Ristić
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Dejan Filipović
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 71
ending page: 72

Tipološka analiza i modeli revitalizacije tradicionalne arhitekture Gore u funkciji postizanja socioekonomske održivosti / kandidat: Vesnera Šerefi
type: item
description: Master rad istražuje tradicionalnu arhitekturu Gore kao ugroženo nasleđe i resurs za savremeni razvoj. Kroz tipološku analizu stambenih objekata, tradicionalna goranska kuća se redefiniše kao adaptibilan sistem sa potencijalom za revitalizaciju. Istraživanje kombinuje terenski rad i analitičko-projektantski pristup, fokusirajući se na socio-ekonomsku održivost zajednice. Praktični deo rada prikazuje modele obnove pet tradicionalnih objekata u selu Kruševu, povezanih u mrežu „Kruševo loop“. Predloženi koncept afirmiše minimalne intervencije i lokalnu ekonomiju, dokazujući da graditelјsko nasleđe može biti aktivan nosilac identiteta i ruralne regeneracije.
subject: Aktuelnosti
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Saja Kosanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 73
ending page: 75

Arhitektura kao interdisciplinarno polјe: ka novim modelima arhitektonske prakse
type: item
description: Oslanjajući se na misao Ranka Radovića o nerazdvojivosti arhitektonske ideje i njene materijalizacije, tekst polazi od razumevanja arhitektonske prakse kao složenog, procesnog i interdisciplinarnog polјa. Kroz prikaz projekta Rasplitanje: Novi prostori, predstavlјenog na Venecijanskom bijenalu arhitekture 2025. godine, a u odnosu na kustoski okvir Karla Ratija (Carlo Ratti), arhitektura se razmatra kao otvoreni sistem odnosa, a ne kao konačan objekat. Metafora lavirinta i Arijadnine niti uspostavlјa se kao epistemološki i operativni model savremenosti arhitektonske prakse, u kojem se projektno težište pomera sa konačnosti rešenja ka orijentaciji unutar složenosti. Projekat Rasplitanje: Novi prostori integriše arhitekturu, dizajn, materijalnost vune i inženjerske pristupe, generišući kinetičku i adaptivnu formu koja reaguje na energetske i klimatske uslove sveta u stalnoj transformaciji, i to u odnosu na nužnost pomaka od mitigacije ka adaptaciji. Time arhitektonska praksa postaje polјe za oblikovanje promenlјivih odnosa između materijalnog, društvenog i ekološkog. Kroz kolektivno i interdisciplinarno delovanje, Rasplitanje: Novi prostori predlaže nove modalitete arhitektonskog mišlјenja i prakse u kontekstu današnjih globalnih izazova, afirmišući otvorenost, interdisciplinarnost i relacioni karakter arhitektonske prakse u vremenu.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Davor Ereš
creator: Jelena Mitrović
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 61
ending page: 67
doi: 10.5937/a-u0-66769

Višekriterijumski model za vrednovanje potencijala prenamene poslovnih u hotelske objekte / kandidat: Damjana Nedelјković
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Lidija Đokić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 69
ending page: 70

Model za procenu prostorno‒funkcionalnog kvaliteta stana
type: item
description: Rad se bavi razvojem modela za procenu prostorno-funkcionalnog kvaliteta stana sa cilјem uspostavlјanja operativno primenlјivog i uporedivog okvira evaluacije stambenih rešenja. Metodološki pristup zasniva se na interpretaciji i pojednostavlјenju postojećih teorijskih modela, uz njihovo prevođenje u strukturisan sistem procene organizovan kroz četiri segmenta: prostorni uslovi za odvijanje funkcija, kompatibilnost funkcija, dimenziona i normativna adekvatnost, kao i fleksibilnost i životni vek stana. Svaki segment razrađen je kroz skup jasno definisanih kriterijuma koji omogućavaju sistematsko sagledavanje različitih aspekata organizacije stana i njihovih međusobnih odnosa, uklјučujući potencijalne konflikte u korišćenju prostora. Procena se sprovodi primenom trostepene skale i agregacijom rezultata u jedinstveni indikator kvaliteta, čime se obezbeđuju kvantifikacija i međusobna uporedivost različitih stambenih rešenja. Model polazi od pretpostavke da se kvalitet stanovanja može sagledati kroz uslove za odvijanje aktivnosti i njihove prostorne odnose, pri čemu se naglasak stavlјa na organizacione, a ne isklјučivo normativne aspekte prostora. Primena modela na konkretnom primeru ukazuje na mogućnost diferenciranog sagledavanja prostorno-funkcionalnog kvaliteta i identifikacije prostornih ograničenja kroz kvantifikovane pokazatelјe, pri čemu rezultati imaju ilustrativni karakter i služe kao demonstracija načina primene modela. Predloženi pristup omogućava transparentnu i sistematizovanu procenu, uz zadržavanje operativne jednostavnosti i jasno definisane strukture vrednovanja. Zaklјučno, razvijeni model predstavlјa metodološki utemelјen okvir koji povezuje teorijske postavke o organizaciji stambenog prostora sa konkretnim postupkom evaluacije, uz potencijal za dalјu razradu i primenu u projektantskoj i evaluacionoj praksi.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Đorđe Alfirević
creator: Sanja Simonović Alfirević
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 26
ending page: 35
doi: 10.5937/a-u0-66776

Metoda serijskog sagledavanja prostora u istraživanju vernakularne arhitekture kulturnog nasleđa Svetog Stefana
type: item
description: Nekadašnje srednjovekovno utvrđenje i ribarsko selo ostrvo Sveti Stefan u Crnoj Gori je poslednjih sedamdeset godina služilo kao luksuzni „grad hotel”. Iako je proglašeno kulturnim nasleđem od nacionalnog značaja 1960. godine, njegov dugoročni najam stranom zakupcu, modifikacije vernakularnog okruženja, nedostatak institucionalnog učešća i novije upravlјačke prakse ukazuju na neadekvatan tretman. Ova studija nudi pogled na Sveti Stefan gde njegove kulturne i istorijske vrednosti, integrisane u složeni vernakularni ambijent, nadmašuju njegov ekonomski značaj. Koristeći metodu sagledavanja u seriji, autor dokumentuje prostorno stanje izabrane putanje kroz niz slika, naglašavajući vernakularni karakter kulturnog staništa. Metod je integrativan (pruža istorijski pregled koji dopunjuje slobodoručne crteže), praktičan (ističe probleme koji ugrožavaju autentičnost ostrva), edukativan (pokazuje potencijal kao alat za učenje za studente arhitekture) i ekonomičan (zahteva jednostavnu opremu i skromna finansijska sredstva). Posmatranje putanje 1-1 otkrila je najveće modifikacije vernakularnog ambijenta u pogledu prekomernog ozelenjavanja, nedovolјnog održavanja i generalne komercijalizacije. Metoda sagledavanja u seriji Svetog Stefana služi kao referenca za pobolјšanje postojećeg stanja kulturnog nasleđa, nudeći privremenu alternativu ograničenju pristupa ostrvu.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Goran Koprivica
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 47
ending page: 59
doi: 10.5937/a-u0-56684

Studija prelaznog prostora u arhitektonskoj analizi Branislava Milenkovića
type: item
description: Predmet rada je prelazni prostor u arhitektonskoj analizi Branislava Milenkovića. Istraživanje polazi od pretpostavke da Milenkovićev pristup arhitektonskoj analizi odlikuje naročita savremenost, te da je potencijal za njegovu aktuelizaciju sadržan u domenu projektantskog istraživanja (design-driven research). Motiv za ovu studiju proizilazi iz problema savremenog profesionalnog konteksta u kome je arhitektonska delatnost pojednostavnjena pod pritiscima globalne tržišne ekonomije i finansijske efikasnosti. U ovakvim okolnostima, kreativni, kritički i društveno odgovorni angažman arhitekte je osporen i svodi se na proizvodnju rešenja, u vidu stabilnih i jasnih odgovora na prostorne zahteve građevinske industrije. Prema tome, ova studija ističe poseban značaj Milenkovićeve profesionalne pozicije, jer se zalaže za pomeranje težišta sa precizne formulacije arhitektonskih rešenja, na problematizaciju dinamičnih odnosa između prostora i korisnika; prelazni prostor se pritom uzima kao poligon za ispitivanje mogućnosti za promišlјeno i kritičko delovanje. Rad predstavlјa transdisciplinarnu teorijsku studiju koja ima za cilј kritičko razmatranje koncepta prelaznog prostora kao fundamentalnog za projektantski proces i arhitektonsku analizu. Analiza dinamike odnosa između prostora i korisnika oblikovana je oko savremenih teorija gesta; ona obuhvata značajne autore i referentne izvore iz domena arhitekture, filozofije i antropologije: Gec (Goetz), Bendžamin (Benjamin), Ingold (Ingold), Ože (Augé), Lefevr (Lefebvre), Evans (Evans). Cilј studije je da istraži Milenkovićev koncept prelaznog prostora kao princip dinamičnog odnosa između gesta korisnika i prostornog gesta i da u odnosu na teoriju gesta ponudi detalјno razumevanje Milenkovićevog prelaznog prostora kroz njegovu usložnjenu analizu. Krajnji cilј rada je da u domenu teorije ispita da li koncept prelaznog prostora otvara mogućnost za kritičko delovanje u savremenom projektantskom istraživanju.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Anđelka Bnin-Bninski
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 18
ending page: 25
doi: 10.5937/a-u0-65177

Stanje, planiranje i uređenje Trifkovićevog trga u Novom Sadu u funkciji razvoja turizma
type: item
description: Trifkovićev trg je dio grada Novog Sada i njegovog starog gradskog područja. Kao takav, Trg ima dugu istoriju i veoma karakterističan način postanka i kulturno-istorijske vrijednosti, koje ga između ostalih lokacija stavlјaju u fokus razvoja turizma u Novom Sadu. Predmet istraživanja je jasno prostorno ograničena cjelina Trifkovićevog trga u Novom Sadu. Cilј rada je dati jedan od mogućih načina uređenja datog prostora za potrebe i u funkciji razvoja turizma, koji je u Novom Sadu u stalnom porastu poslјednjih petnaestak godina. Zadaci rada su da se predstave istorijski kontekst nastanka i razvoja Trifkovićevog trga u Novom Sadu, napravi analiza njegovog trenutnog stanja u smislu položaja, funkcije, urbanog mobilijara, zelenila, kao i planskih dokumenata, koji uzimaju u obzir ovu prostornu cjelinu u užem gradskom jezgru Novog Sada. Istraživanje je sprovedeno na osnovu objavlјenih studija i raspoložive dokumentacije, koje se bave sličnom problematikom. Na osnovu prikuplјenih podataka sprovedena je sistematska analiza prostora, njegova kartografska i fotografska prezentacija i dati prijedlozi za njegovo dalјe uređenje i funkcionalnu organizaciju. Cilј rada je da se ukaže na značaj ovog dijela Novog Sada za razvoj turizma i njegovo moguće uklјučivanje u turističke tokove, kroz postojeća i neka buduća planska rješenja.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Vuk Garača
creator: Svetlana Vukosav
creator: Jelena Tepavčević
creator: Milan Bradić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 36
ending page: 46
doi: 10.5937/a-u0-63229

Počeci montažne stambene izgradnje u Beogradu (1947–1951). Doprinos Projektantskog biroa Izvršnog odbora Narodnog odbora Beograda
type: item
description: U radu su prikazani i razmatrani prvi objekti montažne i polumontažne gradnje namenjeni stanovanju, nastali u Projektantskom birou Izvršnog odbora Narodnog odbora Beograda tokom sprovođenja Prvog petogodišnjeg plana, između 1947 i 1951. godine. Jedan od glavnih cilјeva Plana bila je masovna stambena izgradnja, kojom bi se obezbedio preko potreban stambeni prostor za stanovnike Beograda, čiji broj je nakon oslobođenja rastao velikom brzinom. Iako je razmatrani period u istraživanjima beogradske arhitekture nedovolјno proučen i često kritikovan, upravo tada su formirani koncepti montažne gradnje i prefabrikacije koji su se u narednim decenijama razvili i značajno uticali na modernizaciju domaće graditelјske prakse. U korenu ideje o podizanju montažnih stambenih objekata stajali su upravo teško izvodlјivi cilјevi o broju stambenih kvadrata koje je trebalo realizovati, a koji su postavlјeni Prvim petogodišnjim planom. U radu su zato ukratko razmatrane okolnosti stambene izgradnje datog perioda i razvoja ideje o montažnom građenju, a zatim su prikazani i analizirani montažni i polumontažni objekti koji su projektovani i izgrađeni na više lokacija u Beogradu, u nadležnosti gradskih vlasti. Rad je pisan na osnovu raspoložive arhivske građe, podataka iz dnevne štampe i prethodno objavlјenih istraživanja. Nјegov cilј je da se osvetli nedovolјno proučen period iz istorije stambene izgradnje Beograda, kao i da se ponudi novi ugao posmatranja arhitektonskih i graditelјskih stremlјenja prvih posleratnih godina.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Angelina Bankovic
creator: Ljiljana Đukanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-23
publication date: 2026-06-23
starting page: 5
ending page: 17
doi: 10.5937/a-u0-61974

Impresum
type: item
subject: Impresum
  topic: section
creator: Ana S Niković
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-25
publication date: 2026-06-25
starting page: 2
ending page: 2

Sadržaj
type: item
subject: Sadržaj
  topic: section
creator: Ana S Niković
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Arhitektura i urbanizam
date: 2026-06-25
publication date: 2026-06-25
starting page: 3
ending page: 3

Stambena izgradnja Beograda: tehnike, ideje, dometi / Ljilјana Đukanović
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Angelina Bankovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 93
ending page: 95

Politička moć i urbanističko planiranje: geneza i kritička analiza teorijskih pristupa
type: item
description: Urbanističko planiranje je tradicionalno obeleženo dominacijom racionalističkih i tehnokratskih pristupa, unutar kojih je pitanje političke moći tretirano kao periferno. Sa prodorom kritičkih društvenih teorija u teorije planiranja, u drugoj polovini HH veka, jača sagledavanje planiranja kao politički uslovlјenog procesa, u kome odnosi moći igraju centralnu ulogu u oblikovanju prostora i javnih politika, da bi sa savremenom neoliberalnom paradigmom planska arena ponovo bivala „depolitizovana”. Cilј rada je da se kroz kritičku analizu literature prikaže kako se pojam moći transformisao unutar tri klјučna teorijska okvira: racionalističko-tehnokratskog, komunikativnog (utemelјenog na Habermasovoj (Habermas) koncepciji javne sfere) i kroz perspektivu fukoovske koncepcije diskursa. Analiza obuhvata koncepte i autore koji imaju značajan uticaj na teorije planiranja, kao što su Harvi (Harvey), Lefevr (Lefebvre), Hili (Healey), Forester (Forester) i Flivbjerg (Flyvbjerg), i nastoji da identifikuje paradigmatske prelome i implikacije koje različita poimanja moći proizvode u razumevanju i praksi planiranja. Rad ukazuje na potrebu za analitičkim okvirom koji premošćuje jaz između normativne teorije i empirijskih konfiguracija moći u savremenom urbanističkom planiranju.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ljubica Slavkovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 66
ending page: 71
doi: 10.5937/a-u0-61229

Stambeno-poslovni objekat PĐ27
type: item
description: Objekat se nalazi u delu grada koji tokom prethodne decenije karakteriše proces intenzivne urbanizacije, gde semiurbani ambijent sa tradicionalno porodičnim stanovanjem prerasta u savremeno višeporodično i kombinovano stambeno-poslovno okruženje. Objekat se sastoji od tri lamele, koje zajedno čine jedinstvenu funkcionalnu i oblikovnu celinu sa prepoznatlјivim arhitektonskim identitetom. Integracija novogradnje u formiranu strukturu prigradskog naselјa razmatrana je na više arhitektonskih nivoa. Arhitektonsko-urbanističko rešenje proističe iz nepravilnog oblika parcele i njene pozicije na raskrsnici. Usvajanjem koncepta tzv. „prekinutog niza”, objekat je ukloplјen u postojeću urbanističku matricu, sa različitom arhitektonskom morfologijom susednih ulica. Ovakav pristup je omogućio diskontinuitet fronta prema ulici sa porodičnim kućama i formiranje kontinualnog fronta prema ulici sa višeporodičnim i poslovnim objektima. Stambeni sprat je rešen kao koridorski sklop, sa stanovima predviđenim sa obe strane centralno postavlјenog hodnika. Manji stanovi su jednostrano orijentisani, dok veći imaju orijentaciju preko ugla. Svi stanovi su jasno zonirani, sa prostorijama dnevnog boravka objedinjenim u jedinstven prostor i prostranim pripadajućim otvorenim površinama. Stanovi na poslednjoj etaži takođe imaju i pristupe velikim privatnim krovnim terasama sa bazenima, letnjim kuhinjama i zelenim površinama, čime se na funkcionalnom planu nadovezuju na sadržaje u okruženju. Osnovni volumen objekta čini monolitna bela masa sa naglašenim tamnim linijama i nasumično raspoređenim balkonima, što čitavoj kompoziciji daje dozu dinamičnosti. Raščlanjen venac objekta reinterpretira ritam punog i praznog, preuzet iz niza porodičnih kuća na suprotnoj strani ulice. Objekat na originalan način odgovara na neke tipične prostorne, organizacione i estetske izazove savremene stanogradnje i predstavlјa još jedan autorov upečatlјiv objekat višeporodičnog stanovanja u gradu.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Branislava P. Stoiljković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 73
ending page: 79
doi: 10.5937/a-u0-62816

Univerzitet u Sarajevu – Arhitektonski fakultet 1949−2024: 75 godina obrazovanja arhitekata u Bosni i Hercegovini / Nermina Zagora (urednica)
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Aleksandar Kadijević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 91
ending page: 92

Samoodrživa kuća za odmor na Kosmaju
type: item
description: Realizovani objekat pozicioniran je uz sam rub Predela izuzetnih odlika „Kosmaj” u blizini Beograda, okružen prirodnim pejzažem koji karakterišu šumske površine, blage padine i autohtona vegetacija, što je istaklo potrebu za harmoničnom integracijom arhitektonskog rešenja radi minimalnog narušavanja ambijentalnog konteksta. Na lokaciji su izvedeni sadržaji namenjeni povremenom boravku, odmoru i rekreaciji petočlane porodice, pri čemu je glavni stambeni objekat predmet ovog rada. Tradicionalno graditeljstvo Šumadije poslužilo je kao inspiracija za savremenu interpretaciju bondruk konstrukcije, koja je primenjena u projektovanju i izgradnji dvoetažne vikendice. Rad je koncipiran kao analitički prikaz izgrađenog objekta, sa detaljnim obrazloženjima projektantskih motiva, konceptualnih polazišta i kriterijuma koji su oblikovali arhitektonsku formu i programsku strukturu. Poseban akcenat stavljen je na razmatranje primenjenih konstruktivnih rešenja, materijalizacije i integrisanih tehnoloških sistema, uz osvrt na način na koji ovi elementi doprinose funkcionalnosti, estetskom izrazu i održivosti. Cilj rada je da pruži uvid u proces projektovanja i realizacije, ističući međusobnu povezanost idejnih i tehničkih odluka koje definišu konačni karakter arhitekture. Osnovna premisa projektantskog pristupa bila je uslovljena zahtevom investitora da objekat bude u potpunosti nezavistan od gradskih sistema snabdevanja, uz maksimizaciju održivosti i očuvanje visokog nivoa komfora. U tom smislu, objekat je samoodrživ prevashodno u pogledu energetske samostalnosti i upotrebe solarne energije za podmirivanje energetskih potreba, kao i posedovanja sopstvenih sistema snabdevanja vodom i evakuacije otpadnih voda, ali bi svođenje pojma na takvo tumačenje bilo značajno potcenjivanje koncepta. U radu se stoga razmatraju pojmovi ekološke i kulturne održivosti, kao i njihove interpretacije u arhitektonskom diskursu, radi utvrđivanja preciznijeg tumačenja.
subject: Arhitektura
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Jelena Pavlović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 80
ending page: 89
doi: 10.5937/a-u0-62697

Rekonstrukcija hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema arhitekte Rastka Radulovića u francuskim projektnim ateljeima (1959–1964; 1972–1975)
type: item
description: Srpsko-francuski odnosi bili su do sada predmet istraživanja domaćih i međunarodnih autora. Uža i specifična tematska područja, kao što su srpsko-francuske arhitektonske veze, nemaju još uvek sveobuhvatni pregled u istoriji i teoriji arhitekture. Značaj njihovog istraživanja ogleda se u utvrđivanju neposrednih i posrednih francuskih uticaja na srpski arhitektonski i kulturni prostor, razvoj srpske arhitekture i estetsku pročišćenost autorskog izraza srpskih arhitekata. Predmet istraživanja rada su dva profesionalna angažmana arhitekte Rastka Radulovića (1933–2005) u Francuskoj – prvi u Gujonovom (1959–1964) i drugi u Delbovom atelјeu (1972–1975). Cilј istraživanja je da se na osnovu delimično sačuvane projektne dokumentacije i ručnih skica rekonstruiše Radulovićev profesionalni angažman u Francuskoj i utvrdi njegov autorski dopirnos savremenoj arhitekturi. Istraživanje se zasniva na hipotezi da su ova dva kratka profesionalna angažmana u Francuskoj uticala na razvoj novih oblikovnih i prostornih koncepata u Radulovićevom opusu. Metodologija istraživanja uklјučuje uporednu analizu, deduktivni metod i pregled primarnih i sekundarnih izvora, s cilјem postavke precizne rekonstrukcije hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema tokom njegovog profesionalnog angažmana u francuskim projektnim atelјeima, u šezdesetim i sedamdesetim godinama HH veka. Rezultati pokazuju da je Radulović u kratkom periodu doprineo otvaranju novih projektantskih tema, koje su bile u skladu sa tada savremenim tendencijama i kritikama vladajućeg modernističkog diskursa. Doprinos ovog istraživanja ogleda se u prvoj sistematskoj rekonstrukciji hronologije, autorske pozicije i projektantskih tema Radulovića u francuskim projektnim atelјeima, te usmerava dalјe pravce proučavanja koji mogu doprineti bolјem kontekstualizovanom razumevanju srpsko-francuskih arhitektonskih veza.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Goran V. Anđelković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 27
ending page: 41
doi: 10.5937/a-u0-60460

Stvaralaštvo arhitekte Franje Urbana na području Pomoravlja i Šumadije
type: item
description: Franja Urban spada u grupu stranih arhitekata koji su se posle Prvog svetskog rata doselili u Kralјevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, ostvarivši veoma plodnu karijeru. Iako je većinu ostvarenja realizovao u Beogradu, Urban je zahvalјujući dobroj saradnji sa investitorima imao prilike da projektuje i u drugim gradovima i mestima. Do sada je poznato da je stvarao u Loznici, Jagodini, Ćupriji i Aranđelovcu. Jagodina je drugi grad posle Beograda po broju Urbanovih dela i jedini grad u kojem je njegova građevina proglašena za spomenik kulture. Uprkos delimično sačuvanoj projektnoj dokumentaciji za Urbanove relizacije u Jagodini, o njima do sada nije objavlјena detalјnija monografska studija, a kuće u Ćupriji i Aranđelovcu su do sada bile potpuno nepoznate domaćoj istoriografiji. Ovaj rad zato predstavlјa nastavak istraživanja života i stvaralaštva arhitekte Franje Urbana, kako bi se kompletnije sagledao zapostavlјeni i nedovolјno poznat deo njegovog opusa.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Vladana Putnik Prica
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 5
ending page: 15
doi: 10.5937/a-u0-59444

Nasleđe arhitektonskog izvoza Srbije u zemlje Afrike: hotelska arhitektura (1960–1999)
type: item
description: U korpusu arhitektonskog izvoza Srbije u zemlјe Afrike od šezdesetih do kraja devedesetih godina 20. veka izdvajaju se realizacije i idejna/konkursna rešenja hotelske arhitekture koja je predmet istraživanja ovog rada. Nakon oslobađanja od kolonijalnih uprava pedesetih i šezdesetih godina, u nezavisnim afričkim zemlјama javlјaju se polet i optimizam pri formiranju modernih društava, što je bilo praćeno obimnom izgradnjom objekata državne uprave, raznih društvenih ustanova i stambenog fonda. U tome su zapaženu ulogu imala projektantska i građevinska preduzeća iz SFR Jugoslavije koja su zbog kapaciteta i graditelјskog iskustva u decenijama nakon Drugog svetskog rata mogla da ispune različite potrebe i zahteve naručilaca. Tada dolazi i do realizacije novih hotela koji su isprva bili značajni za kontekst društvenih promena i uspostavlјanja međunarodne saradnje, a potom i za razvoj turističke delatnosti u zemlјama Afrike. Od sedamdesetih godina, nakon izgradnje objekata primarnih državnih i društvenih funkcija, počinje da se intenzivira i razvoj turizma koji je za afričke zemlјe u razvoju donosio nove investicije, saobraćajnu infrastrukturu i unapređenje uslužnih delatnosti. Odmarališta, hoteli, safari hoteli i drugi oblici arhitekture ugostitelјsko-turističkih objekata koji se javlјaju tokom osamdesetih godina usled težnji za razvojem masovnog turizma u pojedinim afričkim zemlјama dali su nove mogućnosti savremenoj arhitekturi afričkog kontinenta. Turizam je takođe bio važan i za promociju autentičnih kulturnih i geografskih odlika, pa se arhitektura ugostitelјsko-turističkih objekata pokazala pogodna da se kroz nju plasiraju određeni koncepti i prostorno-oblikovna rešenja koja bi stranim gostima približila utisak lokalnih specifičnosti. Iako su projekti turističke arhitekture autora iz Srbije ostali većinom nerealizovani, njihovi arhitektonski koncepti, projektantske odlike i slobodniji pristupi, često podstaknuti uticajima postmodernizma, ukazuju na progresivnije toko…
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nebojša Antešević
creator: Ilija Gubić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 42
ending page: 65
doi: 10.5937/a-u0-61844

GIS-bibliografija kao novo korisničko iskustvo u predstavljanju arhitektonskih časopisa
type: item
description: Ovaj rad ukazuje na mogućnosti prezentacije i promocije časopisa iz oblasti arhitekture, urbanizma i prostornog planiranja pomoću alata geografskog informacionog sistema (GIS). Ideja je da se metapodaci iz bibliografije časopisa, koja je izrađena u okviru Kooperativnog onlajn bibliografskog sistema i servisa COBISS.SR, na poseban način vizualizuju uz pomoć GIS alata i primenom metoda i procedura dostupnih u GIS okruženju. GIS tehnike se ovde koriste za povezivanje određenih podataka o radovima iz časopisa (lokacije projekata, autorstvo i ilustracija) sa prostornim atributima, čime je omogućeno georeferenciranje članaka i arhitektonskih projekata. Dobijeni rezultati prezentovani vizuelnim prikazima, pre svega, namenjeni su cilјanoj čitalačkoj publici: arhitektama, urbanistima, prostornim planerima, ali i svim drugim čitaocima. Pored zainteresovanih korisnika ovakav vid prezentovanja radova iz serijskih publikacija je značajan i za bibliotekare, budući da im omogućava jedan nov konceptualni model organizacije podataka o ovoj vrsti bibliotečke građe.
subject: Naučni radovi
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milena Milinković
creator: Omiljena Dželebdžić
creator: Tanja Njegić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-12-24
publication date: 2025-12-24
starting page: 16
ending page: 26
doi: 10.5937/a-u0-60241

Impresum
type: item
subject: Impresum
  topic: section
creator: Ana Niković
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2025-12-26
publication date: 2025-12-26
starting page: 2
ending page: 2

Sadržaj
type: item
subject: Sadržaj
  topic: section
creator: Ana S Niković
rights: Sva prava zadržana (c)
date: 2025-12-26
publication date: 2025-12-26
starting page: 3
ending page: 3

Linije imaginacije: O knjizi „Crteži i skice u arhitekturi” / Marko Stojanović i Vladimir Stevanović
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Jelena Mitrović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 75
ending page: 76

Arhitektonično, arhitekta Ivan Antić: Povodom 100 godina od rođenja / Dijana Milašinović Marić i Igor Marić
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:RelyOnVML/> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:DoNotShowPropertyChanges/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="376"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden=…
subject: Nove knjige
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Božidar J. Manić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 77
ending page: 79

Razvoj integralnog pristupa planiranja prostora kao adaptacija na klimatske promene u Srbiji / kandidat: Ljubica Duškov
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
creator: Dejan Filipović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 68
ending page: 69

Srećni gradovi urbana regeneracija - revisited / Eva Vaništa Lazarević
type: item
subject: Nove knjige
  topic: section
creator: Dejan Filipović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 73
ending page: 74

Primena ekološke remedijacije u regeneraciji braunfild područja: Petrohemijska fabrika „Solventul“ kao nova kapija Temišvara / kandidat: Milica Spajić
type: item
subject: Aktuelnosti
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandra Đukić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Arhitektura i urbanizam
date: 2025-06-26
publication date: 2025-06-26
starting page: 65
ending page: 67