Zaboravlјeni regionalni modernizam vojne arhitekture obrazovnog tipa prve polovine dvadesetog veka: slučaj Pilotske škole u Pančevu - Rašković, Ivan; Vujović, Jasmina; Brankov, Borjan (Arhitektura i urbanizam, 2025)
Vojni objekti su tradicionalno predstavlјali građevine od strateške važnosti i nosioce arhitektonskih i tehnoloških inovacija. Iako su nekada bili simbol modernosti i stabilnosti, mnogi od njih danas su zapostavlјeni ili prešli u civilnu upotrebu, često bez jasno definisane nove namene. Istovremeno, mnogi od ovih objekata nisu dovolјno istraženi u smislu urbanističke, arhitektonske i kulturne vrednosti. Rad se bavi istorijskom i arhitektonskom analizom nekadašnje Pilotske škole u Pančevu – prve vazduhoplovne akademije na prostoru Kralјevine Jugoslavije. Nakon aktivne vojne upotrebe, objekat je od šezdesetih godina prošlog veka prešao u civilnu funkciju, da bi devedesetih godina postao privremeni smeštaj više porodica. Uprkos arhitektonskom i istorijskom značaju, objekat je zapostavlјen, bez dovolјno dokumentacije i institucionalne podrške za obnovu. Objekat je 2021. godine stavlјen pod prethodnu zaštitu, a 2023. javlјa se inicijativa za njegovu obnovu. Istraživanje slučaja Pilotske škole u Pančevu sagledava arhitektonske vrednosti objekta u cilјu očuvanja i afirmacije kulturno-istorijske baštine. Zaklјučuje se da postoji osnov za njegovu formalnu zaštitu i potencijal za nove, kulturne i javne namene, koje bi svedočile o značajnoj ulozi Pančeva u razvoju vazduhoplovstva i modernističke vojne arhitekture 20. veka.
Keywords: letenje; 20. vek; modernizam; školski objekat; vojna arhitektura; vazduhoplovna akademija; Kralјevina Jugoslavija; Pančevo