Transformacija institucionalne strukture urbanističkog planiranja u postsocijalističkoj tranziciji: primer Savskog keja na Novom Beogradu - Maruna, Marija; Teofilović, Vesna; Milovanović Rodić, Danijela M (Arhitektura i urbanizam, 2023)
Rad je posvećen istraživanju transformacije institucionalne strukture urbanističkog planiranja u periodu postsocijalističke tranzicije u Srbiji. Cilј je omogućavanje uvida u putanju modifikacije urbanističkog planiranja usled strukturnih promena društveno-ekonomskog i političkog sistema u vremenskom obuhvatu od 2000. godine do danas. U fokusu istraživanja su analiza promena uloge i pozicije institucija u procesima odlučivanja o urbanom razvoju, i posebno mehanizmi koji se u tim procesima koriste. Kroz hronološki pregled urbanističkih planova izabranih novobeogradskih blokova na Savskom keju posmatra se nekoliko aspekata procesa planiranja: (a) promene u planiranim namenama površina, (b) promene u učešću institucija u procesu planiranja i (c) promene u korišćenim mehanizmima u procesu planiranja. Rezultati istraživanja pokazuju da je tokom dve decenije postsocijalističke tranzicije urbanističko planiranje transformisano u pravcu: (a) klјučnog instrumenta za redistribuciju prostornih resursa u korist interesa privatnog kapitala, (b) centralizacije odlučivanja − u vertikalnom smislu kroz prošireni uticaj viših nivoa vlasti, a u horizontalnom smislu koncentracijom moći u okviru grupe donosilaca odluka na gradskom nivou i (c) razrade mehanizama donošenja odluka na samom kraju procesa planiranja i unutar uskog kruga institucija gradske vlasti, upotrebom instituta amandmana.
Keywords: urbani razvoj; transformacija institucija; mehanizmi planiranja; proces odlučivanja; Srbija