Arhitektonski rezervat kao oblik očuvanja nasleđa: primer sela Stare planine - Ljubenov, Gorica; Vuksanović Macura, Zlata (Arhitektura i urbanizam, 2022)
Rad analizira uslove i mogućnosti očuvanja vernakularne arhitekture na području Stare planine u Srbiji. Tokom terenskog istraživanja koje je sprovedeno od 2003. do 2015. godine evidentirani su i arhitektonski snimlјeni objekti graditelјskog nasleđa u selima koja se nalaze na zapadnim padinama Stare planine. Posebno su istraživane oblasti Gornji Visok i Zabrđe na obroncima Vidliča. S obzirom da se dragoceno graditelјsko nasleđe na ovom području nalazi u stanju alarmantne ugroženosti i da velikom brzinom nestaje, u članku su razmatrane mogućnosti njegovog očuvanja kroz formiranje arhitektonskog rezervata kao prostorno definisane i funkcionalno jedinstvene celine bazirane na sintezi stvorenog i prirodnog nasleđa. Strukturu rezervata bi činila arhitektonska jezgra, staroplaninska sela ili izdvojeni lokaliteti u kojima se nalaze autentične kuće vernakularne arhitekture, međusobno povezana putnom infrastrukturom, formirajući specifičnu arhitektonsku rutu. Sastavne elemente rezervata činile bi i prirodne vrednosti, geomorfološke, geološke, hidrološke i hidrogeološke osobenosti i mesta. Formiranje rezervata ima za cilј i eksploataciju sadržaja, edukaciju stanovništva i razvoj turizma. Na taj način bi mogao da se aktivira ekonomski potencijal za finansiranje očuvanja neponovlјivog graditelјskog nasleđa Stare planine.
Keywords: arhitektonski rezervati; vernakularna arhitektura; nasleđe; metod zaštite; Stara planina