Urbani razvoj Cetinјa i Barija kroz sagledavanјe djelovanјa Augusta Ćezara Koradinija (1900–1931) - Dajković, Aleksandar (Arhitektura i urbanizam, 2021)
U radu se prikazuje hronološki razvoj urbanizma Cetinja i Barija kroz sagledavanje djelovanja italijanskog arhitekte Augusta Ćezara Koradinija (Augusto Cesare Corradini 1860–1932). Koradini doprinosi intezivnom urbanističko-arhitektonskom razvoju Cetinja, prijestonici Crne Gore, u periodu 1900–1912. godine, i Barija, središta regije Pulјa, u periodu 1905–1931. godine. U zatečenim sredinama uspio je da definiše prostore prepoznatlјivim urbanističko-arhitektonskim realizacijama s umjetničkim predznakom, bilo kao segment internacionalnog eklekticizma, poput Ruskog poslanstva na Cetinju (1900), palate Ficaroti (Palazzo Fizzarotti 1906−1908) i palate Ingami Skalvini (Palazzo Ingami-Scalvini 1923), ili racionalizma/moderne, poput palate Fiat (Palazzo Fiat 1925) i pavilјona Navigacione kompanije Pulјa (Padiglione Società di Navigazione Puglia 1930) u Bariju. Koradini naročito definiše urbani identitet gradova monumentalnim objektima i kompleksima – Vladinim domom na Cetinju (1910) i Fiera del Levante (Fiera del Levante 1928) u Bariju. Usmjeren na djelovanje u različitim sredinama i društveno-političkim sistemima imao je osoben arhitektonski izraz s nesumlјivo semantičkim karakterom. Novim stilskim konceptima i oblicima organizacije prostora trajno je uticao na savremene urbanističko-arhitektonske procese pomenutih gradova, a dodatna potvrda značaja prepoznatog arhitektonskog izraza, kao jedinstvenog spoja funkcionalnog i dekorativnog, umjetničkog i tehničkog, jeste status nacionalnih kulturnih dobara. Kroz integralno sagledavanje urbanih tokova i Koradinijevog stvaralaštva na Cetinju i u Bariju, prikazan je snažan uticaj italijanskog arhitekte na formiranje jedinstvenih urbanih matrica.
Keywords: Koradini; urbani razvoj; Cetinje; Bari