Arhitekta kao istorijski objekt - Mitrović, Jelena; Dedić, Sonja (Arhitektura i urbanizam, 2021)
Rad problematizuje stanje savremene arhitektonske discipline fokusirajući se na krizu funkcije autora, polazeći od pretpostavke da dijalektička forma načelno biografskog pristupa u analizi arhitektonske materije, pored svojih praktičnih i pedagoških opravdanja, ne poseduje kapacitet za razotkrivanje stvarne istorijske svrhe. Uvodni deo istraživanja tumači vodeću ulogu koju hermeneutička delatnost dobija u modernizmu zahvalјujući hermetičnom karakteru modernih umetničkih načela kao i pseudohermetičnom pozicioniranju teorijskih uporišta. Osnovna pretpostavka rada je da se u aktuelnom vremenu poredak vrednosti korenito menja slablјenjem integralnog teksta koji je u epohi modernizacije prethodio samom postojanju dela. U drugom delu istraživanja osvetlјava se poreklo autorskog statusa objekta, počev od inicijalnog momenta individualizacije ideja u renesansi, pa sve do njegove racionalizacije i formalizacije u modernizmu, dok treći deo analizira primarne osnove diskurzivne arhitektonske discipline izvedene iz Vitruvijevog (Vitruvius) spisa o filozofskom obrazovanju arhitekata. Četvrti deo denotira krizu vrednosti čiji su koreni dublјi i elementarniji od simbioze između proizvodnje i menadžmenta ili sujete interpretatora, sagledavajući je u širem kontekstu specifičnog stanja prosvetitelјske kulture i njenog sveta kao inherentne dezintegracije jedinstvenog pojma istinitog. Kategorije na kojima počiva moderna epistemologija arhitektonske discipline neminovno postavlјaju uslov za sopstveno prekoračenje i destabilizaciju, gde gubitak obrisa osnovne figure identiteta i raslojavanje subjektivnog horizonta kao i disciplinarnog narativa vodi do prividne ili stvarne anonimnosti diskursa radikalizujući kreativni čin i praksu. Istorijski metod u radu uslovlјen je samom prirodom arhitektonskih objekata čije istraživanje angažuje samosvojstvene izvore saznanja, razlikujući se od paradigmatskog modela nekih drugih disciplina koje ne stvaraju oblike već su isklјučivo vezane za analizu događaja.
Keywords: istorijska distanca; proizvolјnost; narativ; disciplinarni subjekt