Primena secesijskih dekorativnih elemenata u stambenoj arhitekturi Beograda s početka 20. veka - Milosavljevic, Angelina; Stefanović, Tadija (Arhitektura i urbanizam, 2021)
U beogradskoj arhitekturi s početka 20. veka bila je primetna tendencija ka modernizaciji graditelјskog izraza, koja se pretežno iskazivala kroz usvajanje stilskih normi bečke secesije. Ona je bila nosilac reformskih snaga koje su, na tekovinama bečkih secesijskih uzora u arhitekturi, kulturi i umetnosti, bile uklјučene u ukupne procese modernizacije u tadašnjoj Kralјevini Srbiji. U ovim procesima ogledaju se kulturne težnje srpske sredine da se pokaže njen kosmopolitski duh, kao i potreba da se istoristički graditelјski fond, nastao na akademskim i nacionalnim uzorima, oplemeni i dopuni savremenim, modernijim, elementima. U arhitekturi prestonice, secesija je na izvestan način povezivala i mirila ove dve tendencije. Tek se za manji broj zgrada može reći da su komponovane u dominantnom secesijskom klјuču, sa osnovnim odlikama rastvaranja i negiranja ranijih klasičnih simetričnih kompozicionih shema, stroge horizontalne i trodelne ili petodelne vertikalne podele zidnih platana, sa rizalitima i zatvorenim fasadnim površinama, na kojima se ističu istureni podeoni i krovni venci, pilastri i profilisani okviri portala i prozora. Dekorativne sheme secesije uvođene su u beogradsku arhitekturu postepeno, kao autentični nosilac novog dekorativnog programa koji su činili i tipski i originalni floralni, zoomorfni i geometrijski ornamenti, kao zamena klasičnog repertoara. Ovo je bilo posebno izraženo u stambenoj arhitekturi, koja je bila nosilac secesijskih ideja. Stoga je jedan od glavnih cilјeva ovog rada da protumači ulogu secesije u spolјašnjem izrazu beogradske stambene arhitekture početkom 20. veka i prikaže njene manje poznate primere.
Keywords: Beograd; secesija; arhitektura; ulična pročelјa; dekorativna obrada