ОДНОС ТРАДИЦИОНАЛНИХ И САВРЕМЕНИХ ЕЛЕМЕНАТА У ЦРКВЕНОЈ АРХИТЕКТУРИ ЗЕМАЉА ЗАПАДНОГ ХРИШЋАНСТВА У XX ВЕКУ / THE RELATIONSHIP BETWEEN THE TRADITIONAL AND CONTEMPORAY ELEMENTS IN THE CHURCH ARCHITECTURE OF THE WESTERN CHRISTIAN COUNTRIES IN THE 20TH CENTURY

Abstract

Crkvena arhitektura se, od IV veka, razvijala u kontinuitetu u okviru zapadnog hrišćanstva. Od vremena Renesanse, ona postepeno postaje sve manje značajna da bi, sa pojavom Moderne, u XX veku gotovo u potpunosti izašla iz projektantskog i istoriografskog fokusa. Najznačajniji uticajni činioci na razvoj ovog graditeljskog programa u XX veku, bili su pojava moderne u arhitekture i jačanje pokreta i širenje ideja liturgijske obnove. To je vreme u kome su najizrazitije izraženi dijametralno suprotni koncepti – radikalno modernizatorski i konzervativno tradicionalistički, uz mnoštvo prelaznih oblika. Težnja ka aktivnom učešću vernika može dovesti do potpuno različitih rezultata – osnaživanja liturgijske zajednice, s jedne strane, i radikalne desakralizacije bogosluženja, sa druge. Javlja se veliki broj različitih arhitektonskih rešenja, od kojih neka dele zajedničke karakteristike u pogledu prostorne organizacije i rasporeda vernika i sveštenoslužitelja, ali sa veoma raznorodnim ostalim arhitektonskim karakteristikama i različitim odnosom tradicionalnih i savremenih elemenata. Iskustva zemalja zapadnog hrišćanstva mogu, u izvesnoj meri, biti od koristi za istraživanje savremene pravoslavne crkvene arhitekture.